سفری به سرزمین تمدن‌ها/ رودبار؛ ایرانی کوچک با تنوع قومی و اقلیمی

سردبیر پرس، گروه استان‌ها- بهرام قربانپور: اکثر مسافرانی که از پایتخت و یا سایر نقاط کشور به گیلان سفر می‌کنند و از محور رودبار می‌گذرند، در تخیلشان نمی گنجد که این شهرستان متمدن، دارای مناظر زیبا، نقاط تاریخی و طبیعی کم نظیر و وسعتی به بلندای کوه همیشه سرفراز درفک است. تبلیغات ضعیف، عدم معرفی […]

سردبیر پرس، گروه استان‌ها- بهرام قربانپور: اکثر مسافرانی که از پایتخت و یا سایر نقاط کشور به گیلان سفر می‌کنند و از محور رودبار می‌گذرند، در تخیلشان نمی گنجد که این شهرستان متمدن، دارای مناظر زیبا، نقاط تاریخی و طبیعی کم نظیر و وسعتی به بلندای کوه همیشه سرفراز درفک است.
تبلیغات ضعیف، عدم معرفی جاذبه‌های گردشگری و تاریخی و همچنین نپرداختن به تنوع قومیت‌ها و اقلیم شناسی در شهرستان رودبار سبب شده این شهرستان را فقط محور اصلی لوشان تا رستم آباد بشناسند و یا اینکه با زیتون هویت بخشی شود.
این در حالی است که شهرستان رودبار طبق نظر تاریخ شناسان و مورخان خاستگاه و سکونت گاه انسان‌های نخستین را با کشف غار رشی در کارنامه درخشان تاریخی خود داشته و کشف جام زرین مارلیک و اشیای کم نظیر این تپه، در روستای نصفی رودبار دنیا را متحیر کرده است. تنوع قومیتی و اقلیمی در شهرستان رودبار به گونه‌ای است که از تمام اقوام در این شهرستان سکونت دارند و اقلیم چهارفصل را می‌توانی در رودبار تجربه کنید، اگر اغراق نکرده باشیم شهرستان رودبار را می‌توان ایرانی کوچک قلمداد کرد.
شهرستان رودبار که در بسیاری از نقاط کشور آن را به طعم زیتون‌های اعلا و متنوع می‌شناسند، از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی مثال زدنی برخوردار است که هر کدام می‌تواند مقصدی مناسب برای گردشگران و مسافران باشد. با وسعتی حدود دو هزار و ۵۷۴ کیلومتر مربع دومین شهرستان گیلان از نظر وسعت و واقع در ۶۷ کیلومتری جنوبی مرکز استان که از شمال به رشت، از جنوب به استان قزوین و از غرب به فومن و استان زنجان محدود می‌شود.
بدون شک رودبار از نقاط مهم تاریخی گیلان و شناسنامه تاریخی و متمدن این استان به شمار می‌رود که آثار باستانی بسیاری در آن کشف شده است. رودبار در گذشته به نام‌های مختلف از قبیل، خشک رودبار، رودبار محمد زمان خانی، رودبار زیتون، و پیلده رودبار معروف بوده و احتمالاً نام رودبار از سفیدرود رودخانه بزرگ گیلان به معنای کنار رود گرفته شده است، البته نقطه نظرها در خصوص نامگذاری رودبار زیاد است که وصف آن در این مجال نمی گنجد.
آثار به دست آمده در تپه مارلیک این منطقه حاکی از وجود تمدنی کهن در رودبار است که مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد بوده و این شهرستان با کوه، دشت، جنگل و رودخانه و همچنین تاریخ و فرهنگ چندین هزار ساله خود از جمله پر جاذبه ترین شهرستان‌های استان گیلان از نظر گردشگری به شمار می‌رود، اما متأسفانه نتوانسته بهره کافی و لازم از این صنعت پرسود ببرد.
شهرستان رودبار دارای جاذبه‌های گردشگری تاریخی بسیاری است که هرساله میزبان گردشگران بسیاری است. تولیدات دستبافت پشمی، قالیبافی، گلیم بافی، شالبافی، نمد مالی و سفالگری را نام برد که زینت سوغات گردشگران است. زیتون، روغن زیتون، صابون سنتی سر کف زیتون از دیگر سوغاتی‌های این منطقه است که کمتر مسافری ممکن است به این منطقه سفر کند و از محصولات زیتون به دیار خود سوغات نبرد. از سوی دیگر یکی از جاذبه‌های زیبای این شهرستان که ریشه در فرهنگ و اقتصاد مردم این منطقه دارد بازارهای محلی سنتی هفتگی است که هر روز در یکی از شهرهای این شهرستان برپا می‌شود.
پل خشتی شهر آفتاب و سرو ۱۰۰۰ ساله هرزویل
پل خشتی در شهر لوشان و در مسیر رشت – قزوین در فاصله ۹۳ کیلومتری مرکز استان، واقع است. این پل تاریخی و قدیمی گیلان بر خلاف بقیه پل‌های خشتی که قوسی هستند، به صورت پلکانی طراحی و ساخته شده است. در قسمت ورودی پل کتیبه‌ای وجود دارد که روی آن اطلاعاتی درباره تاریخ ساخت آن حک شده است.
سرو هرزویل درختی بسیار قدیمی است که در شهرک هرزویل و فاصله ۲ کیلومتری شمال شرقی منجیل قرار دارد. گفته شده که ناصرالدین شاه در این مکان حضور یافته و حتی در سفرنامه‌اش از آن یاد کرده است.
همچنین این درخت یکی از آثار طبیعی ملی ایران و تحت حفاظت سازمان محیط زیست است. این درخت بیش از هزار سال عمر دارد و در برخی منابع نیز عمر این سرو را ۳ هزار سال عنوان کرده‌اند.
رقص باد در سرزمین بادها تا سد سفیدرود ظرفیتی که مانده
نیروگاه بادی منجیل در سرزمین بادها (منجیل) قرار دارد. این نیروگاه انرژی جنبشی باد را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کند. نیروگاه بادی منجیل ۱۷۱ توربین دارد که حرکت آنها در کنار دریاچه سفیدرود برای گردشگران جذاب بوده و قاب‌های قشنگی را برای گردشگران و مسافرین خاطره سازی می‌کند و هنر رقص باد در سرزمین بادهاست که بیشتر ایام سال در هوای این شهر می دمد.
سد سفیدرود یا سد منجیل، در ابتدای رودخانه بزرگ سفیدرود در محل پیوستن دو رود قزل‌اوزن و شاهرود قرار دارد. دریاچه این سد بسیار دیدنی است و امکاناتی مانند آلاچیق در نزدیکی این سد سبب شده تا گردشگران از آن لذت ببرند، اما عدم توجه ویژه به این منطقه سبب شده تا ظرفیت گردشگری آن همچنان مغفول بماند.
چشمه ماست‌خور تا سرچشمه کلشتر
چشمه ماست‌خور در دهکده‌ای به همین نام در ۵ کیلومتری شهر رودبار و در غرب سد منجیل قرار دارد. آب این چشمه گرم و جوشان است. اهالی آب چشمه را به خزینه‌هایی هدایت و در آن‌ها حمام می‌کنند، زیرا معتقدند استحمام در آب گرم این چشمه برای بیماری‌های استخوانی و روماتیسمی مفید است.
وقتی بیشتر به شهر رودبار نزدیک تر می‌شویم در بلندی‌های منطقه کلشتر، سرچشمه ای خروشان است که به آبشار کلشتر هم معروف بوده و دارای زیبایی‌های کم نظیر است و می‌تواند مقصد مناسبی برای گردشگران باشد، هر چند مسافران برای دیدن این سرچشمه و آبشار باید مسافتی را پیاده قدم بزنند.
از تپه شگفتی ساز مارلیک تا سلانسرِ سراسر زیبا
تپه مارلیک یکی از ۵ تپه باستانی است که در دره گوهررود در اطراف رودبار و در روستای بسیار زیبای «نصفی» واقع شده است. همچنین تپه مارلیک بقایای به جای مانده از تمدن باستانی متعلق به ۳۰۰۰ سال پیش است، که در آن جام مارلیک و اشیا گرانبهایی کشف شد.
لازم است بگویم متولیان میراث فرهنگی وعده داده بودند که مکان این تپه را به سایت موزه گردشگری تبدیل کنند که در حد همان وعده باقی ماند.
منطقه ییلاقی و جنگلی سِلانسَر در فاصله ۱۲ کیلومتری غرب شهر رستم‌آباد واقع شده است. این منطقه ییلاقی آب و هوای بسیار خوبی دارد. به‌ویژه اگر در بهار و تابستان به این منطقه سفر کنید حتماً از دشت‌های گل و اقیانوس ابر آن لذت خواهید برد. سلانسر به روستایی برفراز ابرها معروف است.
دُرفک همیشه سربلند؛ استخرگاه بهشت گمنام
و اما درفک یا دال‌فک به معنی آشیانه کرکس یا عقاب نام قله‌ای آتشفشانی خاموشی در رودبار است. ۲۰ کلبه سنگی پایین‌تر از این قله قرار دارد که در بهار و تابستان مورد استفاده اهالی محلی و دام‌ها قرار می‌گیرد.
این منطقه یک غار یخی به طول ۱۰۰ متر دارد که آب آشامیدنی بومیان را تأمین می‌کند و دقیقاً روی قله قرار دارد. روی قله کاسه‌ای شکل درفک و در سمت شمال آن دیواره‌ای با بیش از ۵۰۰ متر ارتفاع قرار دارد که در برخی فصول زیباترین اقیانوس ابر را می‌توان در آن دید. برای همین طبیعت‌دوستان زیادی به این قله تردد می‌کنند.
استخرگاه نام روستایی در بخش رحمت آباد و بلوکات شهرستان رودبار است. برای رسیدن به بهشت استخرگاه باید از یک جاده پرپیچ جنگلی گذشت این روستا به خاطر وجود دو استخر یکی در ضلع شرقی و دیگری در ضلع غربی به این نام معروف شده است. کنار یکی از استخرها که شبیه دریاچه است، خانه‌ای قدیمی با قدمت حدود ۱۰۰ سال قرار دارد. مناظر زیبای اطراف این استخرگاه و انعکاس تصویر این خانه قدیمی روی آب سبب شده که بسیاری برای عکاسی به این منطقه بیایند. در روزهایی که مه روستا را فرا می‌گیرد زیبایی آن نیز دوچندان می‌شود.
سی‌دشت کم نظیر و ویستان بهشت گم شده در ابرها
سی‌دشت نیز یکی از ییلاقات دیدنی و خوش آب و هوای رودبار در ۳۰ کیلومتری شهر رستم آباد است. این روستا در مسیر کوه درفک واقع شده و به‌همین دلیل چشم‌انداز بی‌نظیری دارد. دشت‌های گل سی‌دشت نیز مانند دیگر ییلاقات در بهار خودنمایی می‌کند. توت فرنگی محصول اصلی سی‌دشت است که به‌همین دلیل هرساله در خرداد ماه جشنواره برداشت توت فرنگی در این منطقه برپا می‌شود و گردشگران زیادی را به‌سمت خود جذب می‌کند.
دریاچه زیبای ویستان در بره‌سر و در دل جنگل قرار گرفته و بسیار دیدنی است. گفته می‌شود این استخر طبیعی بر اثر زلزله به‌وجود آمده و آبش از کوه‌های اطراف و چشمه‌ها تأمین می‌شود. اطراف این دریاچه را کوه‌های پوشیده از درخت، تپه‌های سرسبز و درختان بلوط، راش و بید در برگرفته‌اند.
انبوه، ماسوله ای دیگر
روستای تاریخی انبوه در رودبار و منطقه خوش آب و هوا و کوهستانی بخش عمارلو واقع شده است که ۱۳۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. قلعه چیمارود و پل تاریخی انبوه قدمت این روستا را نشان می‌دهد. بر اساس بررسی باستان شناسان قدمت سکونت انسان در این روستا به ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد. پل خشتی انبوه نیز که در زمان عباسیان ساخته شده از نقاط دیدنی این روستا است. قدمت سنگ‌های قبر مسجد جامع قدیمی روستا نیز به حدود ۱۲۰۰ سال پیش می‌رسد.
انار انبوه یکی از محصولات استراتژیک این روستا بوده که به لحاظ طعم و مزه دارای زبانزد خاص و عام است و هر ساله جشنواره شکرانه برداشت انار در روستای انبوه با حضور علاقه مندان بی شمار در این روستا برگزار می‌شود
خانه‌های خشتی و زیبا در انبوه به گونه‌ای ساخته شده که حیاط شخص سقف همسایه دیگر است و به گونه‌ای دیگر ماسوله دیگر گیلان را به تصویر می‌کشد.
آبگرم شفابخش سنگرود، داماش و سوسن چلچراغش
بی‌شک چشمه آب معدنی سنگرود در روستای سنگرود بخش عمارلو یکی از دیدنی‌های منحصربه‌فرد رودبار محسوب می‌شود. آب این چشمه برای مداوای روماتیسم، ناراحتی‌های استخوانی و همچنین بیماری‌های پوستی مؤثر است.
روستای خوش آب و هوای داماش از توابع بخش عمارلو شهرستان رودبار است که در ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی رودبار قرار گرفته است. این روستا یکی از قطب‌های گردشگری ایران محسوب می‌شود، زیرا رویشگاه گل سوسن چلچراغ است. این گل بسیار کمیاب بوده و فقط در دو منطقه داماش و لنکران جمهوری آذربایجان می‌روید. این گل در فهرست میراث طبیعی نیز ثبت شده و بسیاری از گردشگران برای دیدن این گل در خرداد و تیر به این منطقه سفر می‌کنند.
غارهای دیدنی رودبار
غار دربند رشی که در نزدیکی روستای رشی و سی دشت قرار دارد و طبق گفته مورخان خاستگاه و سکوت گاه انسان‌های نخستین بوده است و برای تماشای این غار زیبا باید مسافت طولانی را پیاده طی کنید.
غار اسپهبدان یکی دیگر از غارهای تاریخی رودبار است که در روستای شاه شهیدان از توابع دهستان خورگام، بخش خورگام شهرستان رودبار واقع شده است. این غار که مربوط به عصر آهن است، به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
غار آبی دیورش در منطقه جنگلی نزدیک روستای دیورش در شهرستان رودبار قرار گرفته و غاری به سوی داخل زمین که آب آن سرد و آرام است. این غار و مسیر جنگلی و سنگلاخی آن، گزینه‌ای مهیج برای دوست‌داران طبیعت است. غار آبی (سفیدآب) دیورش در منطقه‌ای جنگل و سنگلاخی به سمت داخل زمین قرار دارد. برای تماشای این غار بایستی به روستای دیورش برسید و از میان شالیزارها، خانه‌های روستاییان و مناظری سرسبز عبور کنید و به جنگل وارد شوید.
دریاچه عروس حلیمه جان تا استخر زیبای اسطلخ جان
دریاچه طبیعی و منحصر به فرد حلیمه جان که در روستای زیبای حلیمه جان واقع شده یکی از آثار طبیعی شهرستان رودبار می‌باشد که هر ساله مقصد مسافران و گردشگران زیادی از نقاط مختلف کشور است.
جنگل‌های اطراف این دریاچه، کوه درفک که از دور خودنمایی می‌کند و همچنین خانه‌های قدیمی و سنتی در اطراف این دریاچه بنا شده به این روستا طرح و رنگ خاصی بخشیده است.
کمی آن طرف تر روستای دیگر به نام اسطلخ جان وجود دارد که استخر طبیعی اش جذابیت‌های خاصی به روستا بخشیده است و طبیعت چشم نواز روستا دل هر بیننده‌ای را مسحور خویش می‌سازد.
رودبار سرزمین اولین‌ها
شهرستان رودبار علیرغم برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی و تاریخی، از لحاظ مفاخر انسانی هم حرفی برای گفتن دارد. اولین شهید نهضت حضرت امام (ره) شهید سید یونس حسینی رودباری و اولین شهیده انقلاب اسلامی استان گیلان شهیده فرحناز معصومی و دیگر شخصیت‌های برجسته این شهرستان که دارای نام و نشان ارزشمندی هستند سبب شده تا رودبار را شهرستان مفاخر و اولین‌ها بشناسند.
از دیگر آثار تاریخی و طبیعی شهرستان رودبار هم می‌توان به سد شهر بیجار، روستا و رودخانه رشته رود، آبشار راجیر رشته رود، استخر آسمانسرا، قلعه دختر رودبار، ییلاق شمام رستم آباد، روستای تاریخی فیلده رودبار، ییلاق دره دشت، ییلاقات ویشان و شیرکده، ییلاقات لاکه و دوگاهه رودبار و همچنین مناظر دیدنی بخش‌های عمارلو، خورگام و رحمت آ باد و بلوکات اشاره کرد، که هر کدام می‌تواند مقصد گردشگران باشد.

منبع : خبرگزاری مهر