هنر دیوارنگاری؛ از تقویت خلاقیت تا اهمیت به سلیقه مخاطب‌

سردبیر پرس/خراسان رضوی یک مدرس دانشگاه، گفت: مهم‌ترین ویژگی دیوارنگاری، خلاقانه بودن آن است. به همین جهت، توجه به رنگ، فرم و محتوا از موضوعات مهم در این حوزه به‌شمار رفته، علاوه بر آن، جهت حصول بهترین نتیجه، سنجش سلیقه مخاطب به صورت مستمر نیز اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کند.

لادن اورنگی در گفت‌وگو با سردبیر پرس با اشاره به اینکه تاثیر دیوارنگاری‌ بر شکل‌گیری و جهت‌دهی هویت بصری، فرهنگی و هنری یک شهر، دقیقا در راستای «تاثیر هنر» تعریف می‌شود، اظهار کرد: البته تاثیرگذاری نقاشی دیواری از آن جهت که در ابعاد بزرگ‌ و به‌شکل سمبولیک‌تری کار می‌شود، با فضای شهری همخوانی داشته و با آن محیط، انس بیشتری برقرار می‌کند، شباهت زیادی به تاثیرگذاری تبلیغات تصویری دارد؛ تصویر نیز به روی همه ما، به‌شکل ناخودآگاه، تاثیر می‌گذارد و هنرمندی که با نمادها، رنگ‌ها، نشانه‌ها و نشانه‌شناسی فرم آشنا باشد، می‌تواند این پیام‌ها را به‌درستی منتقل کند.
وی با اشاره به اینکه مشهد همواره در هنرهای شهری پیشرو بوده است، تاکید کرد: در دوره‌هایی حتی از آثار هنری اجرا شده در مشهد، درکشورهای دیگر، نمایشگاه برگزار می‌شد البته آن وضعیت، امروز کمی به سمت تکرار و بی‌کیفیت شدن، میل پیدا کرده است. هرچقدر دسترسی هنرمندان به آنچه در دنیای خارج از ایران اتفاق می‌افتد کمتر باشد، طبیعی است که کیفیت هم تنزل پیدا کند.

دلایل کاهش خلاقیت در آثار دیوارنگاری
این مدرس دانشگاه، ادامه داد: آثار دیوارنگاری، کمی تکراری شده و حجم تولید آثار باکیفیت هم پایین آمده است. این موضوع به میزان امکان سفر و مشاهده کردن حضوری هنرمندان همچنین مقایسه آثار مختلف در فضای مجازی نیز بستگی دارد. شرایط اقتصادی و پاره‌ای بی‌انگیزگی‌های اجتماعی هم تاثر خودش را دارد. عواملی از این دست، تاثیر زیادی در پایین آمدن کیفیت آثار دارد.
اورنگی با اشاره به اینکه در خانه هنرمندان، داوران آثار دیوارنگاری معمولا نمی‌دانند که اثر متعلق به چه کسی است تا کاملا بی‌طرفانه آن را قضاوت کنند، افزود: این داوری‌ها بر اساس دانش و تجربه‌ این متخصصان انجام می‌شود. همچنین گاهی یک فراخوان زیر نظر شهرداری مطرح می‌شود که بر اساس احساس نیاز این سازمان به طراحی دیوارها شکل می‌گیرد. در شهر مشهد یکی از موضوعات همیشگی، زیارت، مهمان‌نوازی و این‌گونه مضامین است. گاهی یک کارگروه تشکیل و در نهایت درباره اینکه مضامین دیوارنگاری‌ها چه باشد، تصمیم‌گیری کرده و در نهایت به هنرمندان اعلام می‌شود.
ضرورت همخوانی ویژگی‌های یک دیوارنگاری با فرهنگ منطقه
وی خاطرنشان کرد: مهم‌ترین ویژگی دیوارنگاری، خلاقانه بودن آن است. موضوعات تکراری، دیگر توجه را جلب نمی‌کند چون مغز ما به مضامین تکراری عادت می‌کند و دیگر آن‌ها را نمی‌بیند بنابراین اینجا، خلاقیت در رنگ و محتوا مهم می‌شود. برای مثال، کشیدن شنای دلفین‌ها یا موضوعات ساحلی در شهرهای کویری هیچ همخوانی ندارد! اثر از نظر رنگ، فرم و محتوا باید با فرهنگ آن منطقه همخوانی داشته باشد؛ این‌ها از اصلی‌ترین ویژگی‌ها هستند
این هنرمند نقاش ضمن تاکید بر اینکه سنجش سلیقه و مخاطب‌شناسی در دیوارنگاری ضروری به‌شمار می‌رود، تشریح کرد: ما نمی‌توانیم بدون در نظر گرفتن مخاطب اثری را اجرا کنیم. مثلا در یک محله سنتی که به‌شدت وابسته به فرهنگ سنتی است، نمی‌توان هنری مدرنیته‌ را که متعلق به یک کشور اروپایی یا عنصری از فرهنگ آفریقایی است را به‌روی دیوار ببریم چرا که مخاطبان آن محله نمی‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند. این موضوع شبیه مهاجرت است؛ وقتی یک مهاجر از کشوری به کشور دیگر می‌رود، اولین کار این است که باید خودش را تطبیق بدهد. بنابراین توجه به این مسئله بسیار اهمیت دارد.
وی با بیان اهمیت هنر دیوارنگاری در حوزه گردشگری، تاکید کرد: در بعضی از شهرهای دنیا، گردشگر فقط برای دیدن نقاشی‌های دیواری‌ به آن مقصد سفر می‌کند. برای مثال سائو پائولو در برزیل جزء شهرهایی است که توریسم آن به‌شدت وابسته به نقاشی‌های دیواری است. شهرهای زیادی در سراسر دنیا وجود دارند که نقاشی‌های دیواری‌ آنان به‌تنهایی عامل جذب گردشگر است و یک منطقه را صرفا به‌خاطر نقاشی‌های دیواری‌اش می‌بینند، حتی اگر این نقاشی‌ها در دسته هنرهای خیابانی قرار بگیرند.
لزوم توجه ویژه به آموزش تخصصی و به‌کارگیری فنون حرفه‌ای در دیوارنگاری
اورنگی با تاکید بر اینکه دیوارنگاری باید تخصصی‌تر پیگیری شود، افزود: چندین سال است که واحدی تحت عنوان نقاشی دیواری به برنامه درسی دانشگاه‌ها اضافه شده است اما واقعا نیاز به تخصصی‌تر شدن دارد. در سال‌های گذشته برای علاقه‌مند کردن دانشجوها به این فرم از هنر، جلسات و کارگاه‌هایی برگزار می‌شد که بودجه آن‌ها را شهرداری تامین می‌کرد اما در سال‌های اخیر، چنین برنامه‌هایی وجود ندارند یا بسیار کم شده‌اند. در نتیجه، آن انگیزه و شور سابق به این هنر کمتر به چشم می‌آید.

وی با بیان اینکه نقاشی دیواری کاملا با نقاشی روی بوم متفاوت است، توضیح داد: از نظر کارکرد و شیوه اجرا نقاشی دیواری کاملا با نقاشی روی بوم متفاوت است و اگر فردی با اطلاعات اولیه و سواد بصری نقاشی دیواری بخواهد به این حرفه ورود پیدا کند، می‌تواند با شرکت در فراخوان‌هایی که شهرهای مختلف برای نقاشی دیواری برگزار می‌کنند، کارش را شروع کند.
فرد می‌تواند اثر خود را برای داوری ارسال و در صورت پذیرش، وارد این حوزه شود. حتی فراخوان‌های بین‌المللی زیادی هم وجود دارد که هنرمندان می‌توانند در آن‌ها شرکت کنند و در صورت پذیرفته شدن، برای اجرای نقاشی دیواری به خارج از کشور بروند. مقدار هزینه و زمان تولید یک نقاشی دیواری نیز به جزئیات اثر و میزان تبحر هنرمند بستگی دارد. معمولا حدود یک ماه زمان می‌برد، البته باید وسعت کار را نیز در نظر گرفت. برای مثال اگر کار کوچک و شابلونی باشد ممکن است در حدود یک هفته اجرایی شود.
این مدرس دانشگاه با تاکید به اینکه هنرمند باید فنون و تکنیک‌های این فرم هنری را به‌دقت فرا بگیرد، خاطرنشان کرد: علاقه‌مندان باید به صورت مستمر در کارگاه‌هایی که توسط هنرمندان حرفه‌ای برگزار می‌شود همچنین در کلاس‌های تخصصی این حوزه شرکت کند. علاوه بر این‌ها، مطالعه و بررسی آثار نقاشی دیواری نیز بسیار مهم است؛ پایان‌نامه‌ها، مقالات و کتاب‌های زیادی هم در این زمینه منتشر شده است که می‌تواند سواد هنری فرد را افزایش دهد.
انتهای پیام