یکی از نمایندگان مجلس به انتخاب مجلس؛ ثابتی به‌جای رسایی نشست / از تذکر به رسانه‌ها تا آن‌چه بر «هم‌میهن» گذشت

نرگس کیانی: نمایندگان مجلس در جلسه علنی سه‌شنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ که به‌صورت مجازی برگزار شد، امیرحسین ثابتی را به‌عنوان عضو هیأت نظارت بر مطبوعات انتخاب کردند. به این ترتیب، کرسی نماینده مجلس در این هیأت که از آذر ۱۴۰۳ در اختیار حمید رسایی بود، به ثابتی رسید.
هیأت نظارت بر مطبوعات براساس ماده ۱۰ قانون مطبوعات تشکیل شده و هفت عضو دارد: یک قاضی به انتخاب رئیس قوه قضائیه، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی یا نماینده تام‌الاختیار او، یک نماینده مجلس به انتخاب مجلس، یک استاد دانشگاه به انتخاب وزیر علوم، یکی از مدیران مسئول مطبوعات به انتخاب آنان، یک استاد حوزه علمیه به انتخاب شورای عالی حوزه علمیه قم و یکی از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی به انتخاب آن شورا. مطابق تبصره یک همین ماده، دوره فعالیت هیأت دو سال است و تشکیل آن در دوره‌های بعد، ظرف یک ماه پیش از پایان دوره قبلی و به دعوت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام می‌شود. همچنین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ریاست هیأت را بر عهده دارد.
رسایی چگونه به هیأت نظارت رسید؟
انتخاب نماینده مجلس در هیأت نظارت بر مطبوعات در پاییز ۱۴۰۳ با حاشیه‌ای در روند رأی‌گیری همراه شد. در جلسه علنی اول آبان ۱۴۰۳، علی شیرین‌زاد با ۱۰۴ رأی به‌عنوان عضو ناظر مجلس در هیأت انتخاب شد، اما پس از اعلام نتیجه، انصراف خود را اعلام کرد. پس از آن و در پی استعفای کتبی شیرین‌زاد و مکاتبه رئیس کمیسیون فرهنگی با هیأت‌رئیسه مجلس، حمید رسایی در چهارم آذر ۱۴۰۳ به‌عنوان عضو ناظر مجلس در هیأت نظارت بر مطبوعات انتخاب شد. در همین دوره، پدرام پاک‌آیین نیز در بیستمین انتخابات نماینده مدیران مسئول در هیأت نظارت بر مطبوعات، در ۲۰ آذر ۱۴۰۳ با کسب ۱۴۴۹ رأی برای یک دوره دو ساله به این سمت رسید. این انتخابات با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و محمدرضا نوروزپور، معاون امور رسانه‌ای و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، برگزار شد.
محمدمهدی فرقانی، روزنامه‌نگار پیشکسوت و مدیرمسئول فصلنامه تخصصی «رسانه»، دو ماه پیش از برگزاری بیستمین دوره انتخابات نماینده مدیران مسئول در هیأت نظارت بر مطبوعات در یادداشتی با عنوان «ملزومات نمایندگی مدیران مسئول رسانه‌ها در هیأت نظارت بر مطبوعات» نوشته بود: «نماینده مدیران مسئول رسانه‌ها در هیأت نظارت بر مطبوعات، در غیاب نظام صنفی فراگیر عملا نمایندگی جامعه رسانه‌ای را نیز عهده‌دار است و انتظار از او این است که با برخورداری از دانش حقوقی و دفاعیات مبتنی بر اصل تفسیر موسع قانون و نیز تفسیر به نفع رسانه، از ارجاع مدیران مسئول به دادگاه جلوگیری به عمل آورد.» (یکشنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۳- ایسنا)
ضمن این‌که یکی از قضات به انتخاب رئیس قوه قضائیه در حال حاضر، امیر قطبی است. آن‌طور که در خبر «پدرام پاک‌آیین، نماینده مدیران مسئول در هیات نظارت بر مطبوعات شد» آمده بود امیر قطبی به‌عنوان نماینده قوه قضائیه در هیات نظارت بر مطبوعات (دارای سابقه سرپرستی دادسرای فرهنگ و رسانه در کارنامه قضایی خود) نیز در محل ستاد برگزاری انتخابات حضور داشت و از نزدیک شاهد روند برگزاری و اعلام نتایج بود.
ترکیب هیأت در دولت چهاردهم
با آغاز به کار دولت چهاردهم، سیدعباس صالحی ریاست هیأت نظارت بر مطبوعات را بر عهده گرفت. او از مرداد ۱۴۰۳ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شد و براساس تبصره ۵ ماده ۱۰ قانون مطبوعات، ریاست هیأت نیز بر عهده وزیر فرهنگ است.
همچنین یکی از اساتید حوزه علمیه به انتخاب شورای عالی حوزه علمیه قم برای عضویت در هیأت نظارت بر مطبوعات؛ حجت‌الاسلام محمودرضا جمشیدی (نماینده شورای عالی حوزه در هیأت نظارت بر مطبوعات (از ۱۳۸۲ تاکنون) است. انتخاب مجدد محمدحسین ساعی برای مدت دو سال به‌عنوان نماینده شورای عالی انقلاب فرهنگی در هیأت نظارت بر مطبوعات نیز خبری است که چهارشنبه، ۱۸ بهمن ۱۴۰۲ در پایگاه خبری شورای عالی انقلاب فرهنگی منتشر شد.
دوشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۳، محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت سیزدهم از برگزاری آخرین جلسه هیات نظارت بر مطبوعات خبر داد و از آن‌چه «تلاش‌های همه همکارانش در این شورای فراقوه‌ای» خواند تشکر کرد: از تلاش آقایان جمشیدی (نماینده شورای عالی حوزه)، قطبی (نماینده قوه قضائیه)، ساعی (نماینده شورای عالی انقلاب فرهنگی)، (عبدالحسین) کلانتری (نماینده وزیر علوم)، پاک‌آئین (نماینده مدیران مسئول) و (غلامرضا) منتظری (نماینده مجلس). این ترکیب مربوط به دولت سیزدهم بود و با تغییر اعضای هیأت در دوره بعد، ترکیب آن نیز تغییر کرد.
دو سال بعد؛ ثابتی جای رسایی را گرفت
اکنون، پس از حدود دو سال از انتخاب حجت‌الاسلام حمید رسایی (چهارم آذر ۱۴۰۳)، کرسی نماینده مجلس در هیأت نظارت بر مطبوعات بار دیگر تغییر کرده است. نمایندگان مجلس در جلسه سه‌شنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵، امیرحسین ثابتی را به‌عنوان عضو هیأت نظارت بر مطبوعات انتخاب کردند.
امیرحسین ثابتی هم‌اکنون به‌همراه حمید رسایی، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی است و ریشه مشترک‌شان به گرایش سیاسی‌شان نسبت به جبهه پایداری و سعید جلیلی برمی‌گردد. با این تغییر، یکی از هفت کرسی هیأت نظارت بر مطبوعات در اختیار نماینده جدید مجلس قرار گرفته است؛ هیأتی که در دوره اخیر، علاوه بر رسیدگی به امور مربوط به مجوزها و فعالیت رسانه‌ها، در مواردی از تذکر به رسانه‌ها و ارجاع پرونده‌ها به مرجع قضایی تا توقیف یک روزنامه تصمیم‌گیری کرده است.
از تذکر به رسانه‌ها تا ارجاع پرونده‌ها
 ۱ آبان ۱۴۰۳ و برگزاری آیین تکریم و معارفه معاون امور رسانه‌ای و تبلیغات؛ قدردانی از فرشاد مهدی‌پور معاون پیشین و معرفی محمدرضا نوروزپور به‌عنوان معاون جدید، همچنین ۲۰ آذر ۱۴۰۳ و برگزاری بیستمین دوره انتخابات نماینده مدیران مسئول در هیأت نظارت بر مطبوعات، روزهای آغازین کار هیات نظارت در دولت چهاردهم است. 
براساس «بایگانی ماهانه اخبار پورتال معاونت رسانه‌ای و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی»، اطلاعیه‌ها و اخبار منتشرشده درباره عملکرد هیأت در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که فعالیت آن فقط به صدور پروانه و رسیدگی به صلاحیت مدیران مسئول محدود نبوده و در مواردی به تذکر، اخطار و ارجاع پرونده رسانه‌ها به مراجع قضایی نیز منجر شده است. ازجمله: 
در ۲۲ اسفند ۱۴۰۳، هیأت نظارت بر مطبوعات پرونده پایگاه خبری «دیدبان ایران» را به دلیل تکرار تخلفات و بی‌توجهی به تذکرات قبلی به مرجع قضایی ارجاع کرد.
در ۱۷ فروردین ۱۴۰۴ نیز هیأت به یکی از روزنامه‌ها به دلیل انتشار مطلبی خلاف مصالح ملی تذکر کتبی داد.
در ۱۵ اردیبهشت همان سال نیز در پی انتشار تیتری درباره مذاکرات به مدیرمسئول یک روزنامه تذکر کتبی داده و پرونده برای بررسی و رسیدگی به مرجع قضایی ارسال شد.
یکی از مهم‌ترین تصمیمات این دوره هیأت نظارت بر مطبوعات، توقیف روزنامه «هم‌میهن» در ۲۹ دی ۱۴۰۴ بود. براساس اطلاعیه هیأت، روزنامه «هم‌میهن» به دلیل تخلف از حدود مقرر در قانون مطبوعات و با استناد به تبصره ماده ۱۲ این قانون توقیف و پرونده تخلفات آن برای رسیدگی به مرجع قضایی ارجاع شد. در گزارش بعدی درباره این پرونده، اعلام شد که تصمیم به توقیف «هم‌میهن» با اجماع هر هفت عضو هیأت نظارت بر مطبوعات گرفته شده است. در گزارش‌های منتشرشده پس از توقیف نیز اعلام شد که پرونده روزنامه برای رسیدگی به تخلفات به دادسرای فرهنگ و رسانه ارجاع شده است.

زمان
نام رسانه
موضوع

۲ دی ۱۴۰۳ 
اطلاعیه
معاونت امور رسانه‌ای و تبلیغات با تکذیب ادعای روزنامه کیهان درباره صدور مجوز اولیه برای تی‌آرتی فارسی و سپس لغو آن اعلام کرد؛ هیچ‌گونه مجوزی صادر نشده است که لغو شود.

۱۰ دی ۱۴۰۳ 
اطلاعیه
 اداره‌کل رسانه‌های خارجی با اعلام خبر بازداشت خانم چچلیا سالا، شهروند ایتالیایی افزود او که ۲۳ آذر ۱۴۰۳ با روادید خبرنگاری به ایران سفر کرده بود، ۲۹ آذر ۱۴۰۳ به اتهام نقض قوانین جمهوری اسلامی ایران بازداشت شد.

۲۲ اسفند ۱۴۰۳ 
دیدبان ایران
هیأت نظارت بر مطبوعات با تأکید بر لزوم پایبندی مدیران مسئول رسانه‌ها و شخصیت‌های سیاسی و اجتماعی به قوانین و مقررات، رعایت مصالح و منافع ملی و پرهیز از بیان و انتشار محتوای خلاف واقع، تنش‌زا و مغایر با مصالح و منافع ملی، پرونده پایگاه خبری دیدبان ایران را به دلیل تکرار تخلفات و بی‌توجهی به تذکرات قبلی، به مرجع قضایی ارجاع داد.

۱۷ فروردین ۱۴۰۴ 
۱۶ فروردین ۱۴۰۴ در صفحه گفت‌وشنود روزنامه «کیهان» آمده بود که: «همین روزهاست که به انتقام خون شهید سلیمانی چند تا گلوله توی کله پوکش (ترامپ) شلیک بشه و ریق لعنت را سر بکشه!»
در پی انتشار مطلبی خلاف مصالح ملی در شماره اخیر یکی از روزنامه‌ها که بازتاب منفی گسترده‌ای در داخل و خارج از کشور داشت، هیئت نظارت بر مطبوعات به این روزنامه تذکر کتبی داد.

۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴
نام روزنامه در متن خبر ذکر نشده است اما «اثر شلیک بر مذاکرات» تیتر شماره روز ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ روزنامه «هم‌میهن» بود.
در پی انتشار تیتری در یکی از روزنامه‌ها با محتوایی مغایر با مصالح و منافع ملی درباره مذاکرات، هیئت نظارت بر مطبوعات با استناد به قانون مطبوعات به مدیرمسئول این رسانه تذکر کتبی داد و پرونده آن را جهت بررسی و رسیدگی به مرجع قضایی ارسال کرد.

۱۳ خرداد ۱۴۰۴
اطلاعیه
هومن عظیمی، مدیرکل مطبوعانت در آیین اختتامیه یازدهمین جشنواره رسانه‌های لرستان از تدوین پیش‌نویس جدید قانون مقابله با اخبار خلاف واقع در فضای مجازی توسط معاونت رسانه‌ای وزارت ارشاد خبر داد و گفت: این پیش‌نویس با استفاده از تجارب جهانی و توسط تیم تخصصی حقوق و ارتباطات در حال آماده‌سازی است.

۱۶ تیر ۱۴۰۴ 
اطلاعیه
هیات نظارت بر مطبوعات، از نقش‌آفرینی موثر و مسئولانه رسانه‌ها از آغازین لحظات تهاجم و جنگ تحمیلی رژیم صهیونی با همراهی ویژه آمریکا به ایران تقدیر و از نمایش اثرگذار همبستگی مردم و تبلور انسجام و تقویت وحدت ملی در جریان پوشش رسانه ای آن نبرد، قدردانی کرد.

۲۹ دی ۱۴۰۴
روزنامه هم‌میهن
روزنامه «هم‌میهن» به دلیل تخلف از حدود مقرر در قانون مطبوعات و به استناد تبصره ماده (۱۲) این قانون، توقیف و پرونده تخلفات آن جهت رسیدگی به مرجع قضایی ارجاع شد.

۲۴ تیر ۱۴۰۵ 
اطلاعیه
هیأت نظارت بر مطبوعات از نقش مؤثر اصحاب رسانه در اطلاع‌رسانی دقیق، حفظ آرامش افکار عمومی و تقویت همبستگی ملی تقدیر کرد.

۴ شهریور ۱۴۰۵ 
چند رسانه سیاسی و اقتصادی بدون ذکر نام
هیات نظارت بر مطبوعات ضمن تاکید بر لزوم تلاش بیشتر رسانه ها برای حفظ و افزایش انسجام و امید اجتماعی در شرایط جنگی شناختی و ترکیبی، به چند رسانه سیاسی و اقتصادی تذکر داد.

۵۹۲۴۲