چیزی که فیلم‌ها درباره وایکینگ‌ها به ما نگفتند

تینا مزدکی_در فرهنگ عامه، مراسم تدفین وایکینگ‌ها اغلب با یک تصویر خاص نمایش داده می‌شود. فردی که از دنیا رفته، روی یک کشتی قرار می‌گیرد و کشتی به سمت آب‌های آزاد حرکت می‌کند. سپس یک کماندار از فاصله دور تیری آتشین به سمت کشتی شلیک می‌کند و با برخورد تیر، کشتی در میان شعله‌ها فرو می‌رود. این تصویر آن‌قدر در سینما و تلویزیون تکرار شده که برای بسیاری از مردم به بخشی جدایی‌ناپذیر از تصورشان درباره وایکینگ‌ها تبدیل شده است.
از فیلم «وایکینگ‌ها» تا «بازی تاج‌وتخت»
یکی از نمونه‌های مشهور این صحنه در فیلم «The Vikings» محصول سال ۱۹۵۸ دیده می‌شود. در این فیلم، مراسم تدفین وایکینگ‌ها با تصویری نمایشی و دراماتیک از یک کشتی در حال سوختن به تصویر کشیده شده است.
سال‌ها بعد، مجموعه‌های تلویزیونی نیز همین تصویر را بارها بازسازی کردند. سریال «Vikings» یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌هاست. حتی در «Game of Thrones» نیز ایده کشتی مردگان و استفاده از آتش در چنین صحنه‌هایی دیده می‌شود. به همین دلیل، تیر آتشین و کشتی در حال سوختن به یکی از نمادهای تصویری وایکینگ‌ها در فرهنگ عمومی تبدیل شده است.

اما آیا وایکینگ‌ها واقعاً از تیر آتشین استفاده می‌کردند؟
اینجاست که مرز میان تاریخ و داستان‌های سینمایی اهمیت پیدا می‌کند. اینکه یک صحنه بارها در فیلم‌ها و سریال‌ها تکرار شده، لزوماً به این معنا نیست که همان اتفاق دقیقاً در مراسم واقعی وایکینگ‌ها رخ داده است.
پرسش اصلی این است که آیا شواهد تاریخی نشان می‌دهد وایکینگ‌ها پیکر مردگان خود را روی کشتی قرار می‌دادند و سپس برای به آتش کشیدن آن، از تیرهای آتشین استفاده می‌کردند یا این تصویر بعدها در روایت‌های مدرن شکل گرفته است.
چرا تصویر کشتی آتش‌گرفته این‌قدر مشهور شد؟
وایکینگ‌ها در آثار سینمایی معمولاً با جنگ، سفرهای دریایی و آیین‌های مرگ و تدفین به تصویر کشیده می‌شوند. کشتی نیز یکی از مهم‌ترین عناصر این روایت‌هاست. ترکیب یک کشتی، مراسم تدفین، آب‌های آزاد و شعله‌های آتش، تصویری بسیار دراماتیک ایجاد می‌کند و به همین دلیل برای سینما و تلویزیون جذاب است.
اما برای تشخیص واقعیت تاریخی باید میان چیزی که در آثار نمایشی دیده می‌شود و چیزی که منابع تاریخی درباره آیین‌های وایکینگ‌ها ثبت کرده‌اند، تفاوت قائل شد.

یک صحنه سینمایی که به واقعیت تاریخی تبدیل شد
تکرار طولانی‌مدت یک تصویر در فرهنگ عامه می‌تواند باعث شود مخاطبان تصور کنند آن تصویر دقیقاً یک واقعیت تاریخی است. درباره مراسم تدفین وایکینگ‌ها نیز همین اتفاق افتاده است.
تصویر شلیک تیر آتشین به سمت کشتی مردگان آن‌قدر شناخته شده است که امروزه بسیاری از مردم آن را بخشی قطعی از مراسم تدفین وایکینگ‌ها می‌دانند. با این حال، برای پاسخ دقیق به این پرسش باید به شواهد باستان‌شناسی و منابع تاریخی مربوط به آیین‌های تدفین وایکینگ‌ها مراجعه کرد.
واقعیت تاریخی یا افسانه مدرن؟
آنچه مسلم است این است که تصویر تیر آتشین و کشتی در حال سوختن، جایگاه بسیار پررنگی در روایت‌های مدرن درباره وایکینگ‌ها پیدا کرده است. فیلم «The Vikings»، سریال «Vikings» و دیگر آثار نمایشی به تثبیت این تصویر کمک کرده‌اند.
اما صرف دیده شدن این صحنه در آثار سینمایی و تلویزیونی، برای اثبات اینکه وایکینگ‌ها دقیقاً همین مراسم را برگزار می‌کردند کافی نیست. برای پاسخ قطعی باید شواهد تاریخی مربوط به نحوه تدفین وایکینگ‌ها بررسی شود.
با این حال، میان یک تصویر محبوب در فرهنگ عامه و یک واقعیت تاریخی تفاوت وجود دارد. بنابراین پرسش درباره اینکه آیا وایکینگ‌ها واقعاً از تیرهای آتشین برای به آتش کشیدن کشتی مردگان استفاده می‌کردند، همچنان نیازمند بررسی شواهد تاریخی است.

منبع: livescience
۲۲۷۳۲۳