رسول صدرعاملی: فیلم‌های درخشان می‌سازیم، اما در مرحله پخش رها می‌شوند

به گزارش خبرگزاری سردبیر پرس به نقل از ستاد خبری چهل و سومین جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران، نشست تخصصی «معیار و عیار؛ بررسی فیلم بین‌المللی» در سانس آخر چهارمین روز جشنواره و از سری نشست‌های «۴۳_۲۰» چهل و سومین جشنواره بین‌المللی فیلم‌ کوتاه تهران ۲۸ مهرماه با حضور خوزه لوییس مخیا رازو از مکزیک، رسول صدرعاملی و نقی نعمتی و با اجرای عطا مجابی در پردیس ملت برگزار شد.
در ابتدای این نشست صدرعاملی گفت: از این شور و شوقی که در جشنواره جریان دارد خوشحالم در چنین شرایطی و با چنین اوضاعی که برای همه ما می‌گذرد این نوع استقبال و لطف بچه‌های فیلم کوتاه ارزشمند است. دوره قبل با حضور آقای آذرپندار هم خوب بود و ایشان سعی کرد جشنواره دست خود بچه‌ها باشد و این دوره هم باشکوه است.
سپس لوییس مخیا رازو گفت: در ابتدا میخواهم از برگزار کنندگان و هیات انتخاب جشنواره تشکر کنم که کار من را در تماشای فیلم‌ها راحت‌تر و البته سخت‌تر کردند چون فیلم‌های خوب زیادی وجود داشت از سوی دیگر برایم هیجان‌انگیز است که اشتیاق فیلمسازان را می‌بینم که کمتر در جای دیگر وجود دارد. البته در اسپانیا هم چنین فضایی وجود دارد به نظرم در چند سال آینده از میان شما فیلمسازان بلند خوبی از آب درمی‌آید.
نقی نعمتی هم عنوان کرد: شب گذشته با دبیر جلسه‌ای داشتم و به ایشان گفتم خیلی فستیوال رفتم اما این استقبال بی‌نظیر است حتی در کلرمون‌ یک سوم این استقبال وجود ندارد. این به‌خاطر این است که جامعه پویایی داریم کشور ما پر از سوژه و بهشت فیلمسازی است. دیشب که جمع‌بندی می‌کردیم کشور ما اندازه ۲۰ کشور سوژه دارد چون تکثر جغرافیایی داریم. ما در جامعه پر چالشی زندگی می‌کنیم که هر چالشی خودش یک فیلم است مثلا من هشت سال در کانادا زندگی کردم اما حتی یک فیلمنامه هم نتوانستم بنویسم چون جامعه بدون چالشی بود. سوژه آنها عمدتاً تکراری است ضمن اینکه بچه‌های ما واقعا نابغه هستند و این به روح جمعی کشور ما بازمی‌گردد. مثلا بچه‌ای ۱۵ ساله می‌بینیم که اسم نمایندگان مجلس را هم می‌دانند اما در کانادا حتی اسم نخست‌وزیر را هم نمی‌دانستند. در ذات هنر و سینما این چالش‌ها نعمت است و امیدوارم این چالش‌ها در فیلم‌های شما نمود پیدا کند.
صدرعاملی درباره معیارهای یک فیلم خوب گفت: جهان پر از قصه و ایده است هر کجا و در هر سرزمینی ایده و مسایلی وجود دارد که می‌تواند تبدیل به فیلم و سینما شود اما نکته این است که چه کنیم متفاوت‌تر باشیم اما ما باید به خودمان، زیست خودمان، دانش و تجربیات خودمان رجوع کنیم این یکی از مهمترین نکاتی است که بلافاصله شما را متفاوت می‌کند. مثلا با وجود پیشرفت تکنولوژی عکاسی هنوز هنر است چون شما هستید که تصمیم می‌گیرید به چه چیزی از چه زاویه‌ای نگاه کنید. ما باید با اعتماد به ذات و کاراکتر خودمان بنویسیم و بسازیم و قول می‌دهم موفق خواهید شد. شما باید مخاطب را شگفت زده کنید، به این فکر کنید که فیلمی را که شما می‌سازید، هیچکس دیگری نمی‌تواند بسازد اگر این موضوع را بفهمیم و با جهان اطراف ارتباط بگیریم به سرعت موفق خواهیم شد.
مولفه‌های مهم فیلمسازی از ارتباطات انسانی تا هویت فیلمساز
مخیا رازو هم بیان کرد: برای من به عنوان یک پخش‌کننده و برگزارکننده فستیوال معیار اصلی ایده پشت فیلم و احساسات است. وقتی درباره احساس صحبت می‌کنم منظورم آن تصاویر و دیالوگ‌هایی است که شما را درگیر می‌کند و بعد از فیلم هم با شما باقی می‌ماند. یک معیار مهم دیگر پرداختن به ارتباطات انسانی است یعنی چیزی که فراتر از فرهنگ و سنت می‌رود به عنوان یک مکزیکی که در ایران فیلم می‌بینم این برایم معیار مهمی است. یک نکته مهم دیگر این است که من بتوانم بازتابی از خودم و هویت فردی خودم را در فیلم ببینم. فیلمی که چنین احساساتی را در من برمی‌انگیزد فیلم موردعلاقه من است. معیار مهم دیگر منحصر به فرد بود نگاه فیلمساز است. هیچ فیلمی نیست که قبلاً ساخته نشده باشد. قصه‌ها و سبک‌های زیادی هستند که تکرار شده‌اند اما مهم این است که به آن موضوع ولو تکراری به شکل منحصر به فرد پرداخته شده باشد.
سپس نقی نعمتی بیان کرد: همه قصه‌ها همه موضوعات دنیا در همه فیلم‌ها گفته شده است.
وی گفت: باید از بحث آکادمیک عبور کنیم این خیلی خطرناک است که در این بخش بمانیم چون بحث آکادمیک می‌تواند نگاه کلیشه‌ای را در درون آدم نگه دارد یادم است فیلم اولم به جشنواره لوکارنو رفته و جایزه گرفته بود از آنجایی که جایزه مهم بود، چند وقت خیلی درباره تاریخ هنر و … می‌خواندم اما مطالعات تئوریک اینقدر در من زیاد شده بود که دیگر نمی‌توانستم چیزی بنویسم. باید بگویم غریزه انسان‌ها در هر انسانی منحصر به فرد است تلاش کنید از مسایل آکادمیک عبور کنید و به غریزه خود رجوع کنید هیچکس شبیه دیگری نیست زمانی که با فطرت خود فیلم‌ بسازید هم تاثیرگذار می‌شود و هم آن فیلم برای ذات خودتان می‌شود. بنابراین در مسایل آکادمیک گیر نکنید. باید آن را یاد بگیریم و از آن عبور کنیم که البته مرحله سختی است.
صدرعاملی هم عنوان کرد: سینمای ما مثل ورزش ماست و زیرساخت درست نداریم. یعنی من در یک هفته ۳۳ فیلم از شما دیدم که یکی از یکی باشکوه‌تر بود پس فیلمساز کار خودش را کرده است. قرار نیست فیلم را دور گردنش بی‌اندازد و آن را پخش کند می‌فهمم دکوپاژ خوب، تصویربرداری خوب و… زیباشناسی است من در همه ۳۳ فیلم این مسایل را دیدم اما این فیلم‌ها به چه سرنوشتی دچار می‌شوند فیلمساز نباید خودش دنبال پخش فیلمش باشد این حداقل‌ترین کار سازمان سینمایی است. سوال این است که ما در پخش چه دانشی داریم؟ ما فیلم‌های درخشانی می‌سازیم که عرضه نمی‌شوند و بیات می‌شوند. جالب است که بگویم داوران خارجی به من می‌گفتند ۶۸ درصد ایرانی‌ها شاعر هستند و بقیه فیلمساز و به نظرم به درستی می‌گفتند. پس وظیفه دولت این نیست که تنها جشنواره ای برگزار کند و بعدش فیلمساز با جهان غریبانه ای خود بماند. باید زیرساختی داشته باشیم که فیلم با زبان‌های مختلف در جاهای مختلف پخش شود. هر سال بچه‌های ما بهترین فیلمها را می‌سازند و رها می‌شوند اگر روزی صاحب مسولیتی شوم می‌گویم همه کارها را تعطیل کنید و پخش را جدی بگیرید.
وی تصریح کرد: فکر می‌کنید هندوستان چه کرد که الان اینقدر فیلم‌هایش مخاطب دارد؟ او مخاطب اروپایی را به دیدن فیلمهای سرزمین خودش عادت داد.‌ واقعیت این است که ما تنها شده‌ایم. اگر دولت واقعا دلش برای سینما می‌سوزد باید حواسش به این فیلم‌ها باشد. باید بتواند فیلم‌ها را عرضه کند من مشکلی با زیبایی‌شناسی و درک بچه‌ها با سینما ندارم، واقعا فیلم بدی نداشتیم همه فیلم‌ها تاثیرگذار بودند اما فیلمساز تنهاست خودمان هم به هم کمک نمی‌کنیم و با هم بودن را تجربه نمی‌کنیم اما باید در این تنهایی و مظلومیتی که قرار گرفته‌ایم به یکدیگر کمک کنیم.
وی در بخش دیگر درباره اهمیت پخش آثار مستند عنوان کرد: مثلا سینمای مستند ما در پخش آثار کمی دچار ضعف است.
مخیا رازو هم عنوان کرد: ما در سینمای مکزیک هم چنین مشکلی داریم مکزیک رتبه چهارم را به عنوان مصرف کننده محتوای سینمایی دارد اما فقط ۴ درصد آثار مکزیکی هستند و بقیه آثار آمریکاست. ما در مکزیک موسسه‌ای داریم که به عرصه فیلم کمک می‌کند با این حال این امر تلاش بیشتری می‌خواهد اما مستلزم منابع بیشتری است اما کشور ما هم در وضعیت خوبی نیست و دغدغه‌های بزرگتری داریم. من به عنوان برگزارکننده جشنواره، برای فیلم‌هایی که زیرنویس ندارند، زیرنویس اضافه می‌کنیم به کشورهای دیگر عرضه می‌کنیم مهم است که موسسات و مدارس سینمایی در دوره‌هایی در زمینه موفقیت فیلم‌ها در عرصه بین‌المللی آموزش دهند مثلا لازم است که آموزش دهند که چه پوستر و تریلری برای عرضه بین‌المللی آماده کنیم چون برخی پوسترها فقط در کشور تولیدکننده کارکرد دارد.
جزو بهترین‌های جهان در حوزه سینما هستیم
صدرعاملی گفت: بچه‌های ما با شور و شوق و علاقه فیلم می‌سازند اما در گلوگاهی که باید یه عرضه و … تبدیل شود متوقف می‌ماند.‌ من هم جایزه زیاد گرفته ام اما این جوایز ذره‌ای ارزش ندارد باید بتوانیم فیلم‌ها را اکران کنیم و درآمد حاصل کنیم اما این گره کور سینماست. ما به شدت جزو بهترین‌های جهان در حوزه سینما هستیم این چیزی نیست که بشود پنهانش کرد. می‌شود یک شبه یک نفر را وزیر کرد ولی اصلا ممکن نیست با همان حکم کسی را فیلمساز کرد چون در نهایت اثرش روی پرده می‌رود و رسوا می‌شود.
این کارگردان سینما عنوان کرد: تمام وزارتخانه‌های ما بودجه فرهنگی دارند یک نفر تحقیق کند و ببیند این بودجه‌ها چه می‌شود. هر جایی نیاز به فیلم‌های شما دارد نه اینکه فیلم تبلیغاتی بسازید بلکه مسایل آنها را به همراه نقد در فیلم‌ها به نمایش بگذارید؛ باید درک کنند چقدر به تلاش شما نیاز دارند. همه سازمانها و نهادها به فیلم‌های شما نیاز دارند. اصلا ما نباید دنبال فاندهای خارجی باشیم چون خودمان پول داریم.
سپس مخیا رازو عنوان کرد: نگاه‌های هر دو داور برای من شگفت‌انگیز بود. خود فیلمسازان باید دست به این تغییر بزنند و این تقاضا را داشته باشند این در همه کشورهای دنیا صدق می‌کند در مکزیک به واسطه اقدامات فیلمسازان موفق شدیم سینمای سازمان شده تری را داشته باشیم و موسسات تشویق شدند در تولید به فیلمسازان کمک کنند پس در نهایت همه چیز به عهده ماست.
نقی نعمتی هم گفت: در سال‌های گذشته یادم است جلسه‌ای گذاشتیم و با دبیران جشنواره‌ها صحبت کردیم و گفتیم جایزه بهترین فیلم را به تهیه‌کننده بدهیم چون باعث می‌شود به مرور زمان تهیه‌کننده از بخش خصوصی فعال شود. ما باید آسیب شناسی کنیم و تحقیق کنیم و ببینیم کدام پخش‌کننده در سال موفق بوده و جایزه پخش‌کننده‌ بدهیم تا تهیه کننده ها تشویق شوند. از سوی دیگر باید روابط بین‌الملل را تقویت کنیم و بودجه را به آنها اختصاص بدهیم.
وی اضافه کرد: یادم است در دوره‌ای داور بودم و یک فیلم دیدم که بسیار اثر خوبی بود، چند وقت پیش کارگردانش را دیدم که در جگرکی کار می‌کرد، از او علت را پرسیدم و متوجه شدم دلیلش بی‌توجهی در زمینه پخش بود. درواقع ما فیلمسازی که می‌توانست یک استعداد باشد را نابود کردیم.
صدرعاملی درباره تاثیر دیالوگ‌های فیلم‌ها بیان کرد: وقتی شما برای مخاطب عام و تفکیک نشده کار می‌کنید باید بیشتر توضیح دهید و حتی توضیح چند باره هم اشکالی ندارد، اما باید به لحاظ بصری هم بیشترین توانایی را به کار ببندید نه اینکه دیالوگ نداشته باشید. البته در برخی کنش‌ها نیاز به دیالوگ نیست مثلا عصبانیت نیاز به توضیح ندارد.
مخیارازو درباره پارادکس ژانر و تازگی اثر گفت: ژانر از زبان فراتر می‌رود و در سینمای ژانر زبان یک محدودیت نیست اتفاقا مخاطبان سینمای ژانر، از فیلم‌هایی به زبان دیگر بیشتر استقبال می‌کنند. زیرنویس را هم جدی بگیرید چراکه تاثیر زیادی دارد.
نعمتی هم گفت: فیلم‌های تان را حتما به زبان فرانسوی، اسپانیایی و عربی هم ترجمه کنید چون هیات انتخاب با زیرنویسی که به زبان مادری‌اش باشد بیشتر ارتباط می‌گیرد ضمن اینکه هیأت انتخاب می‌گویند فیلمساز چه احترامی گذاشته است. ابتدای فیلم باید هوشمندانه عمل کنید چون نود درصد فستیوال‌ها با همان پنج دقیقه اول فیلم تصمیم می‌گیرند که فیلم در جشنواره باشد یا نه و حتی کامل نگاه نمی‌کنند.
وی درباره متر و معیار داوری بیان کرد: هیچ الگوی مشخصی در داوری در دنیا وجود ندارد چون این یک جدول ضرب نیست در وهله اول آن تاثیرگذاری بر مخاطب مهم است. عمده مشکل فیلم‌های ایرانی داشتن کانسپت مشترک است، یعنی جهانی که برای فیلم‌ها انتخاب می‌کنند از جنس بازیگر تا دکوپاژ و فضا شبیه یکدیگر هستند. یک داور باید مثل قاضی عادل باشد، من بارها در فستیوال‌ها داور بوده‌ام و بعد از داوری بسیار عذاب وجدان می‌گیرم. پس داور باید جهان شخصی فیلمسازی خود را کنار بگذارد و عادلانه برخورد کند بزرگترین رسالت و تعهد یک داور این است که باید خودش را کنار بگذارد و به اندازه تایم یک فیلم خودش را با جهان آن فیلم‌ همراه کند.
مخیارازو هم درباره توصیه به فیلمسازان مستقل در حوزه پخش عنوان کرد: فیلمسازی که می‌خواهد فیلم خود را پخش کند باید از قبل آگاهی کسب کند مثلا برخی برای من فیلم‌هایی می‌فرستند که اصلا در زمینه کاری من نیست و نشان می‌دهد که مشق خود را به درستی انجام نداده‌اند پس باید بدانند با چه افرادی باید مکاتبه داشته باشند. نکته بعدی این است که وقت زیادی صرف تهیه پوستر و تریلر و متریال تبلیغاتی فیلم خودتان تهیه کنید و این مستلزم این است که پوسترها و تریلرهای زیادی از فیلم‌هایی در سراسر جهان و البته در ژانرهای مختلف ببینید این تاثیر مثبتی در فرایند پخش و دیده شدن فیلم شما دارد.

۵۹۲۴۳