جهش حقوقی در کرمانشاه؛ رشد ۳۵۰ درصدی ارجاع پرونده‌ها به داوری حرفه‌ای و ارتقای جایگاه استانی در دادگستری
به گزارش سردبیر پرس از کرمانشاه، سعید قادری‌فصیح در نشست خبری با تشریح عملکرد و برنامه‌های این معاونت اظهار کرد: شوراهای حل اختلاف از جمله تشکل‌های مردمی و مردم‌نهاد با پشتوانه قضایی هستند که با هدف ترویج فرهنگ صلح و سازش و کاهش مراجعات مردم به دستگاه قضایی فعالیت می‌کنند.
وی با اشاره به سابقه تشکیل شوراهای حل اختلاف افزود: این شوراها در سال ۱۳۸۳ و در راستای تحقق یکی از وظایف قوه قضاییه در اصل ۱۵۶ قانون اساسی، یعنی ترویج فرهنگ صلح و سازش و حل‌وفصل اختلافات، تشکیل شدند و از آن زمان تاکنون در کنار مجموعه دادگستری خدمات قابل توجهی به شهروندان ارائه کرده‌اند.
وضعیت شوراهای حل اختلاف و ساماندهی نیروها
در استان کرمانشاه هم‌اکنون ۱۰۸ شورای حل اختلاف فعال است که شامل شعب شهری و روستایی در مرکز استان و شهرستان‌ها می‌شود. از این تعداد، ۴۵ شعبه به صورت ویژه و ۹ شعبه تخصصی درون‌سازمانی در حوزه‌هایی نظیر اتاق اصناف، اتاق بازرگانی، امور عشایری، نظام پزشکی و انجمن شرکت‌های تعاونی فعالیت دارند. هدف از راه‌اندازی شعب تخصصی، پیشگیری از تشکیل پرونده‌های قضایی رسمی و حل‌وفصل درون‌سازمانی اختلافات میان اصناف و شهروندان است. همچنین شعب ویژه‌ای در زندان‌های استان (مانند زندان مرکزی، اسلام‌آباد غرب و سنقر) برای صلح و سازش و آزادی زندانیان فعال هستند.
۵۷۱ نفر در شوراهای حل اختلاف کرمانشاه فعالیت می‌کنند
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به وضعیت نیروی انسانی شوراها گفت: در مجموع ۵۷۱ نفر در شوراهای حل اختلاف استان فعالیت دارند که ۴۲۹ نفر از این افراد فاقد شغل هستند. اخیراً حدود ۸۸ نفر از کارکنان در آزمون‌های مربوط به دادگاه‌های صلح پذیرفته شده‌اند و مراحل اداری جذب آن‌ها در حال انجام است.
قادری‌فصیح عنوان کرد: برای تعیین تکلیف وضعیت سایر کارکنان نیز پیگیری‌های متعددی در سطح قوه قضاییه انجام شده است. جلساتی با حضور رئیس قوه قضاییه و معاون اول رئیس‌جمهور برگزار شده و رایزنی‌ها برای ساماندهی و جذب این نیروها به شکل پیمانی یا قراردادی ادامه دارد.
وی با اشاره به فعالیت شوراهای حل اختلاف ویژه در زندان‌های استان گفت: در چهار زندان کرمانشاه، اسلام‌آبادغرب، کنگاور و سنقر شعب ویژه شورای حل اختلاف فعال هستند که در حوزه ایجاد سازش و آزادی زندانیان عملکرد قابل تقدیری داشته‌اند.
ارتقای رتبه کرمانشاه در ارزیابی عملکرد حل اختلاف
قادری‌فصیح با تشریح مبنای ارزیابی عملکرد معاونت حل اختلاف عنوان کرد: فعالیت‌های این مجموعه بر اساس دو برنامه اصلی دنبال می‌شود؛ نخست برنامه عملیاتی سالانه دادگستری‌ها که از طریق معاونت راهبردی قوه قضاییه ابلاغ می‌شود و دوم برنامه الگوی تعالی یا مدل تعالی که به‌طور اختصاصی برای ارزیابی عملکرد مجموعه‌های حل اختلاف طراحی شده است.
وی افزود: در قالب برنامه الگوی تعالی، اقدامات و عملکرد معاونت‌های حل اختلاف در ۳۱ استان کشور ارزیابی و رتبه‌بندی می‌شود. استان کرمانشاه در سال ۱۴۰۲ رتبه ۲۳ را داشت که این رتبه در سال ۱۴۰۳ به ۱۶ و در سال گذشته به رتبه ششم ارتقا پیدا کرد. ارزیابی عملکرد سال ۱۴۰۵ نیز در حال انجام است و امیدواریم استان در جمع استان‌های برتر قرار بگیرد.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه بیان کرد: در برنامه عملیاتی دادگستری نیز رتبه استان از دهم در سال ۱۴۰۲ به هشتم در سال ۱۴۰۳ و پنجم در سال ۱۴۰۴ ارتقا یافته است.
جذب ۵۰ داور حرفه‌ای؛ ارجاع پرونده‌ها به داوری از ۲۵ به ۱۱۳ مورد رسید
قادری‌فصیح با اشاره به اینکه داوری یکی از مهم‌ترین روش‌های جایگزین رسیدگی قضایی است، گفت: در دو سال گذشته بیش از ۵۰ داور حرفه‌ای در استان جذب شده‌اند که پروانه فعالیت آن‌ها از سوی مرکز حل اختلاف قوه قضاییه صادر شده است.
وی افزود: داور حرفه‌ای با برخورداری از صلاحیت قانونی و تخصص لازم، اختلافات حقوقی مردم را بررسی و درباره آن‌ها رأی صادر می‌کند. به بیان دیگر، داوری ظرفیت استفاده از یک مرجع تخصصی و غیردولتی برای حل اختلافات است که می‌تواند بخشی از بار رسیدگی‌های قضایی را کاهش دهد.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به اقدامات ملی در زمینه توسعه داوری عنوان کرد: تدوین پیش‌نویس قانون جامع داوری با همکاری کمیسیون قضایی مجلس، تهیه آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مرتبط با جذب داوران، تدوین اساسنامه کانون داوری حرفه‌ای و ابلاغ سیاست‌هایی برای تسهیل و رونق داوری از جمله اقدامات انجام‌شده در این حوزه است.
قادری‌فصیح با اشاره به پیگیری درج شرط داوری در قراردادها و فاکتورهای اتحادیه‌ها و اصناف گفت: تفاهم‌نامه‌هایی در این زمینه در سطح ملی منعقد شده و در استان کرمانشاه نیز پیگیری‌های لازم برای اجرای آن انجام شده است. هدف این است که در قراردادها و فاکتورهای اصناف و اتحادیه‌ها، شرط مراجعه به داوری پیش‌بینی شود تا در صورت بروز اختلاف، شهروندان پیش از مراجعه به دادگستری بتوانند از این ظرفیت استفاده کنند.
وی افزود: استان کرمانشاه از استان‌های پیشتاز در تشکیل کانون داوری حرفه‌ای بوده و در پایان سال ۱۴۰۳ این کانون تشکیل و هیئت‌مدیره آن مشخص شد. اکنون داوران حرفه‌ای استان در قالب این کانون فعالیت می‌کنند و علاوه بر ارجاع پرونده از مراجع قضایی، امکان رسیدگی به اختلافات با رعایت مقررات قانونی را دارند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه از انعقاد تفاهم‌نامه با سازمان‌ها و تشکل‌های مختلف خبر داد و گفت: کانون‌های ازدواج و طلاق، دفاتر اسناد رسمی، نظام مهندسی ساختمان، نظام مهندسی معدن، نظام مهندسی کشاورزی، بیمارستان‌های خصوصی، اصناف و اتحادیه‌ها از جمله مجموعه‌هایی هستند که برای توسعه استفاده از ظرفیت داوری با آن‌ها تفاهم‌نامه منعقد شده است.
وی با اشاره به اقدامات اطلاع‌رسانی در این زمینه عنوان کرد: از ظرفیت صداوسیما، خبرگزاری‌ها، فضای مجازی و تبلیغات محیطی برای آگاهی‌بخشی به شهروندان استفاده کرده‌ایم و دو همایش با موضوع توسعه داوری و میانجیگری در مرکز استان برگزار شده که بازخورد خوبی داشته است.
قادری‌فصیح با اشاره به افزایش ارجاع پرونده‌ها به داوران حرفه‌ای گفت: در سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۵ پرونده از مراجع قضایی به داوری ارجاع شد، اما در هفت ماهه سال ۱۴۰۵ این تعداد به ۱۱۳ پرونده رسید که نشان‌دهنده استقبال بیشتر از این ظرفیت است.
وی افزود: بخشی از پرونده‌های ارجاع‌شده مربوط به اختلافات خانوادگی و بخشی نیز مربوط به پرونده‌های حقوقی بوده است. در مواردی حتی پرونده‌ها در نخستین جلسه داوری به سازش منتهی شده‌اند.
داوری؛ راهی برای کاهش هزینه و زمان رسیدگی به اختلافات
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه با تشریح مزایای داوری نسبت به رسیدگی قضایی اظهار کرد: رسیدگی به یک پرونده در دادگستری ممکن است با تعیین وقت‌های چندماهه، ارجاع به کارشناسی، اعتراض به نظریه کارشناسی و طی مراحل تجدیدنظر و اجرای حکم، زمان زیادی به طول بینجامد؛ در حالی که داوری می‌تواند این روند را کوتاه‌تر کند.
قادری‌فصیح گفت: در داوری، شهروندان الزام به داشتن وکیل ندارند و هزینه‌های آن نیز به تعرفه قانونی حق‌الزحمه داور محدود می‌شود. همچنین داور انعطاف بیشتری برای تعیین زمان جلسات دارد و طرفین می‌توانند در زمان‌های مختلف با او در ارتباط باشند.
وی محرمانه ماندن روند رسیدگی را از دیگر مزایای داوری دانست و افزود: داور ابتدا تلاش می‌کند طرفین را به سازش برساند و در صورت حاصل نشدن توافق، با بررسی اسناد و مدارک رأی صادر می‌کند. رأی داور مطابق مقررات قانونی دارای اعتبار قضایی است و در صورت تمکین نکردن طرفین، اجرای احکام دادگستری می‌تواند آن را اجرا کند.
جذب بیش از ۸۰ میانجیگر و ارجاع ۴۸۸ پرونده در هفت ماه
قادری‌فصیح با اشاره به ظرفیت میانجیگری در حل اختلافات گفت: میانجیگری در قانون آیین دادرسی کیفری و قانون جدید شوراهای حل اختلاف پیش‌بینی شده و بر اساس مواد ۸۲ و ۸۴ قانون آیین دادرسی کیفری و تبصره ۲ ماده ۱۲ قانون جدید، برخی پرونده‌ها و جرائم واجد شرایط می‌توانند به میانجیگری ارجاع شوند.
وی افزود: با توجه به اینکه میانجیگری در سال‌های گذشته متولی مشخص و فعالی نداشت، از زمان تعیین مرکز حل اختلاف قوه قضاییه به‌عنوان متولی این حوزه در برنامه هفتم توسعه، اقدامات گسترده‌ای برای ساماندهی آن انجام شده است.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه بیان کرد: تاکنون بیش از ۸۰ میانجیگر در استان جذب شده‌اند و پروانه فعالیت آن‌ها نیز با رعایت ضوابط از سوی مرکز حل اختلاف قوه قضاییه صادر شده است.
قادری‌فصیح با اشاره به آمار ارجاع پرونده‌ها گفت: از زمان تصویب موضوع میانجیگری در قانون تا پایان سال ۱۴۰۴، استفاده قابل توجهی از این ظرفیت در استان صورت نگرفته بود، اما با پیگیری‌های انجام‌شده و تعامل با قضات مرکز استان و شهرستان‌ها، در هفت ماهه سال ۱۴۰۵ تعداد ۴۸۸ پرونده به میانجیگران ارجاع شده است.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به تغییر مأموریت شوراهای حل اختلاف در قانون جدید اظهار کرد: شوراهای حل اختلاف از سال ۱۳۸۳ با هدف ترویج فرهنگ صلح و سازش و کاهش مراجعات مردم به دادگستری تشکیل شدند. در گذشته این شوراها علاوه بر ایجاد سازش، در برخی پرونده‌ها صلاحیت رسیدگی حکمی نیز داشتند، اما با اجرای قانون جدید شوراهای حل اختلاف در اواخر سال ۱۴۰۳، رسیدگی حکمی از مأموریت این شوراها حذف و وظیفه اصلی آن‌ها به صلح و سازش محدود شد.
وی افزود: در استان کرمانشاه شعب شوراهای حل اختلاف متناسب با ظرفیت و نیاز هر مجموعه، در کنار محاکم صلح، خانواده، کیفری ۲، حقوقی، اجرای احکام مدنی و کیفری، زندان‌ها و مراجع تجدیدنظر ساماندهی شده‌اند.
قادری‌فصیح با اشاره به نتایج این ساماندهی گفت: میانگین سازش پرونده‌های ارجاعی به شوراهای حل اختلاف استان در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۳.۶۸ درصد بود که در سال ۱۴۰۴ به حدود ۴۴ درصد افزایش یافت. این میزان در هفت ماهه سال جاری به ۵۵.۲۷ درصد رسیده است.
وی عنوان کرد: هدف تعیین‌شده برای استان در سال ۱۴۰۵ دستیابی به میانگین ۴۵ درصد سازش بود، اما در هفت ماه نخست سال توانستیم از این هدف عبور کنیم و به بیش از ۵۵ درصد برسیم.
مختومه شدن بیش از ۵۱۳ هزار پرونده در شوراهای حل اختلاف کرمانشاه طی پنج سال
قادری‌فصیح با اشاره به عملکرد پنج‌ساله شوراهای حل اختلاف استان عنوان کرد: طی پنج سال گذشته در مجموع ۵۰۶ هزار و ۶۳۳ فقره پرونده به شوراهای حل اختلاف استان ارجاع شده و این مجموعه موفق شده است ۵۱۳ هزار و ۳۵۶ فقره پرونده را مختومه کند.
وی افزود: در سال ۱۴۰۴ تعداد ۸۶ هزار و ۴۵۶ فقره پرونده به شوراهای حل اختلاف استان ارجاع شد که میانگین سازش در این پرونده‌ها حدود ۴۴ درصد بود.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه افزود: در هفت ماهه سال ۱۴۰۵ نیز ۷۹ هزار و ۹۹۴ فقره پرونده به شوراهای حل اختلاف ارجاع شده و در همین مدت ۸۵ هزار و ۶۲ فقره پرونده از سوی شوراها مختومه شده است. میانگین سازش در این بازه زمانی نیز به بیش از ۵۵ درصد رسیده که نشان‌دهنده عملکرد مثبت شوراهای حل اختلاف در توسعه فرهنگ صلح و سازش است.
جذب ۱۲۰۰ نفر در طرح صلح‌یاران کرمانشاه
وی با اشاره به نقش ریش‌سفیدان، بزرگان و معتمدان محلی در حل اختلافات گفت: استفاده از ظرفیت بزرگان و افراد بانفوذ اجتماعی از گذشته در فرهنگ مردم ایران وجود داشته است، اما برای نخستین بار در برنامه هفتم توسعه و در ماده ۱۱۳، این ظرفیت در قالب طرح صلح‌یاران مورد توجه و قانونمند قرار گرفت.
قادری‌فصیح افزود: در استان کرمانشاه تاکنون ۱۲۰۰ نفر در قالب صلح‌یاران جذب شده‌اند و برای این افراد کارت شناسایی صادر شده است. همچنین اخیراً فراخوانی عمومی برای ادارات، بانک‌ها، سازمان‌ها و تشکل‌های مردمی منتشر شده تا افراد علاقه‌مند بتوانند در این طرح مشارکت کنند.
وی با بیان اینکه صلح‌یاران در قالب هیئت‌های سه‌نفره و پنج‌نفره سازماندهی شده‌اند، عنوان کرد: این افراد در کلانتری‌ها، مساجد، دانشگاه‌ها، مدارس، اصناف، اتحادیه‌ها، باشگاه‌های ورزشی، هیئت‌های مذهبی و اماکن فرهنگی و مذهبی از ظرفیت خود برای حل اختلافات استفاده می‌کنند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به نقش نیروی انتظامی در این زمینه گفت: در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ در تمامی کلانتری‌های مرکز استان، هیئت‌هایی با حضور بازنشستگان نیروی انتظامی و مددکاران اجتماعی مستقر شدند که در حوزه صلح و سازش عملکرد خوبی داشته‌اند.
۱۲۲ فقره پرونده قتل عمد منتهی به سازش شد
قادری‌فصیح با اشاره به فعالیت هیئت‌های صلح و سازش در پرونده‌های مهم گفت: یکی از مأموریت‌های مهم این مجموعه تلاش برای حل اختلافات و ایجاد سازش در پرونده‌های قصاص است که با همکاری خانواده‌های طرفین، بزرگان، معتمدان و اعضای شوراهای حل اختلاف پیگیری می‌شود.
وی افزود: بر اساس آمار ثبت‌شده در سامانه، در سال ۱۴۰۱ تعداد ۲۵ پرونده، در سال ۱۴۰۲ تعداد ۳۷ پرونده، در سال ۱۴۰۳ تعداد ۲۷ پرونده و در سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۲ پرونده قتل عمد به صلح و سازش منتهی شده است. در هفت ماهه سال ۱۴۰۵ نیز ۱۱ پرونده در این حوزه به سازش رسیده است.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه مجموع پرونده‌های قتل عمد منتهی به سازش در این پنج بازه آماری را ۱۲۲ فقره اعلام کرد و گفت: مبنای اعلام این آمار، اطلاعات ثبت‌شده در سامانه رسمی است و آمارهای مربوط به عملکرد مجموعه‌های حل اختلاف باید از مراجع قضایی و بر اساس مستندات رسمی دریافت شود.
ایجاد «استودیو صبر» و توسعه فرهنگ سازش در مدارس
قادری‌فصیح با اشاره به اقدامات ابتکاری معاونت حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه بیان کرد: در سال‌های اخیر تلاش کرده‌ایم علاوه بر فعالیت‌های معمول، طرح‌ها و ایده‌های جدیدی برای توسعه فرهنگ صلح و سازش اجرا کنیم که برخی از آن‌ها به‌عنوان ایده‌های برتر از سوی مرکز حل اختلاف قوه قضاییه تأیید و برای استفاده در سایر استان‌ها معرفی شده‌اند.
وی ایجاد «استودیو صبر» را یکی از این اقدامات دانست و افزود: با همکاری صداوسیما و استفاده از ظرفیت کارشناسان، نظرات و دیدگاه‌های حدود ۵۰ کارشناس ضبط و در برنامه‌های مختلف برای آگاهی‌بخشی به شهروندان پخش شده است.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه ساماندهی شعب در کنار مجموعه‌های قضایی و فعال‌سازی شعب تخصصی در مراجع غیردادگستری مانند اصناف، اتحادیه‌ها، صنعت و معدن، امور عشایری، امور خیریه و زندان‌ها را از دیگر اقدامات برشمرد و گفت: ساماندهی ظرفیت‌های صلح و سازش در کلانتری‌ها، مساجد، شوراها، ادارات، دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و دفاتر مشاوره نیز در همین راستا انجام شده است.
قادری‌فصیح با اشاره به اجرای طرح صلح و سازش در مدارس گفت: این طرح در سال ۱۴۰۳ با پنج مدرسه آغاز شد، در سال ۱۴۰۴ به ۱۷ مدرسه رسید و در سال جاری تنها در مرکز استان در ۵۲ مدرسه اجرا شده است.
وی افزود: در این مدارس کارشناسان حقوقی و روان‌شناسان حضور یافته‌اند و موضوعاتی مانند کنترل خشم، مدیریت احساسات، گذشت، بخشش، رضایت، فرهنگ عذرخواهی و حل مسالمت‌آمیز اختلافات از مسیر گفت‌وگو را به دانش‌آموزان آموزش داده‌اند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه از برنامه‌ریزی برای برگزاری مسابقه‌ای با عنوان «مدرسه صلح» خبر داد و گفت: در ماه‌های آینده این مسابقه میان مدارس برگزار و از گروه‌های برتر تقدیر خواهد شد.
برگزاری همایش با حضور سران قبایل و طوایف برای پیشگیری از اختلافات
قادری‌فصیح برگزاری همایش استانی «سوگند صلح‌بان» با حضور رؤسای قبایل و طوایف استان را از دیگر اقدامات این معاونت عنوان کرد و گفت: هدف از این برنامه استفاده از ظرفیت بزرگان و معتمدان برای پیش‌بینی و پیشگیری از اختلافات و حل‌وفصل آن‌ها پیش از تشکیل پرونده قضایی است.
وی افزود: در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ دو همایش با حضور مقامات کشوری و استانی و با مشارکت بیش از ۸۰۰ نفر از فعالان حوزه صلح و سازش برگزار شد. ترویج و نهادینه کردن فرهنگ صلح و سازش، معرفی ظرفیت‌های اجتماعی استان کرمانشاه در این زمینه و تجلیل از فعالان این عرصه از اهداف برگزاری این همایش‌ها بود.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه برگزاری جام صلح میان کارکنان شوراهای حل اختلاف را از دیگر برنامه‌های ابتکاری برشمرد و اظهار کرد: این مسابقات با هدف ایجاد نشاط، انگیزه و تقویت روحیه همدلی میان کارکنان برگزار شد و شامل رشته‌هایی مانند استاد و طناب‌کشی میان کارکنان خواهر و برادر بود. کرمانشاه نخستین استانی بود که این جام را برگزار کرد و گزارش آن نیز به مرکز حل اختلاف قوه قضاییه ارسال و مورد تأیید قرار گرفت.
وی همچنین از تدوین کتاب «روایت پیشرفت» با موضوع عملکرد معاونت حل اختلاف در سال ۱۴۰۴ خبر داد و گفت: در این کتاب اقدامات انجام‌شده در چهار حوزه داوری، میانجیگری، شوراهای حل اختلاف و صلح‌یاران ثبت شده است. استفاده از تبلیغات محیطی، فضای مجازی، صداوسیما، خبرگزاری‌ها و نشست‌های تخصصی با قضات، نخبگان و فعالان اجتماعی نیز در دستور کار قرار داشته است
.
طرح ملی «روستای صلح» در انتظار تأیید مرکز قوه قضاییه
قادری‌فصیح با اشاره به تدوین طرح ملی «روستای صلح» گفت: این طرح به‌عنوان یکی از ایده‌های معاونت حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه به مرکز حل اختلاف قوه قضاییه ارسال شده و پیگیری‌های لازم برای بررسی و تصویب آن در حال انجام است.
وی افزود: در صورت تأیید این طرح، در روستاها هیئت‌های صلح و سازش با محوریت دهیار و با استفاده از ظرفیت بزرگان و معتمدان محلی تشکیل می‌شود تا اختلافات پیش از تبدیل شدن به درگیری و پرونده قضایی شناسایی و حل‌وفصل شوند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه با بیان اینکه هیئت‌های صلح روستایی می‌توانند از ظرفیت زنان و مردان معتمد هر منطقه استفاده کنند، گفت: برای نمونه، اختلاف بر سر مرزبندی زمین‌های کشاورزی ممکن است در صورت بی‌توجهی به درگیری منجر شود؛ بنابراین شناسایی و پیشگیری از چنین اختلافاتی پیش از ورود به مراحل قضایی اهمیت زیادی دارد.
وی با قدردانی از کارکنان شوراهای حل اختلاف، صلح‌یاران، قضات، ضابطان قضایی و معتمدان اجتماعی اظهار کرد: توسعه روش‌های جایگزین رسیدگی قضایی و ترویج فرهنگ صلح و سازش، مأموریت اصلی این معاونت است و تحقق این هدف بدون مشارکت مردم و استفاده از ظرفیت‌های اجتماعی امکان‌پذیر نخواهد بود
ارسال دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰