رژیم چنج؛ آنچه پشت درهای بسته کاخ سفید گذشت

به گزتارش خبرگزاری سردبیر پرس، مگی هیبرمن و جاناتان سوآن، دو خبرنگار نیویورک‌تایمز، در این کتاب چهارده ماه نخست دور دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ را روایت می‌کنند. آن‌ها در یادداشت منابع توضیح می‌دهند که کار گزارشگری کتاب از بهار ۲۰۲۳ تا بهار ۲۰۲۶ ادامه داشته و در این مدت بیش از هزار مصاحبه انجام داده‌اند. همچنین روشن می‌کنند چرا بعضی گفت‌وگوها را مستقیم و بعضی را غیرمستقیم نقل کرده‌اند. این توضیح برای کتابی که بخش مهمی از آن به جلسات خصوصی و گفت‌وگوهای پشت درهای بسته می‌پردازد، به خواننده کمک می‌کند بداند نویسندگان صحنه‌ها و گفت‌وگوها را چگونه بازسازی کرده‌اند.
ریاست‌جمهوری «امپراتورگونه» یعنی چه؟
چرا نویسندگان برای توصیف ریاست‌جمهوری ترامپ واژۀ «امپراتورگونه» را انتخاب کرده‌اند؟ یکی از راه‌های فهم این تعبیر، دنبال کردن سرنوشت کسانی است که می‌توانند به رئیس‌جمهور «نه» بگویند. در روایت هیبرمن و سوآن، ترامپ در دور دوم با حلقه‌ای متفاوت از مشاوران و مقام‌ها به کاخ سفید بازمی‌گردد و آمادگی بیشتری دارد تا حدود اختیارات ریاست‌جمهوری را بیازماید. در چنین فضایی، اینکه چه کسی به رئیس‌جمهور دسترسی دارد، چه اطلاعاتی به او می‌رسد و مخالفت با نظرش چه هزینه‌ای دارد، می‌تواند جهت تصمیم‌گیری را تعیین کند.
فهرست فصل‌ها نشان می‌دهد این پرسش در حوزه‌های گوناگون دنبال می‌شود: از آزمون وفاداری و تلاش برای در دست گرفتن دستگاه اداری دولت تا سیاست مهاجرتی، جنگ تعرفه‌ای و مناقشه بر سر استقلال فدرال رزرو. حضور ایلان ماسک در کاخ سفید و رویارویی او با اعضای کابینه نیز وجه دیگری از همین مسئله را آشکار می‌کند: در کنار مقام‌هایی که مسئولیت رسمی دارند، چه کسانی می‌توانند به پشتوانۀ نزدیکی به رئیس‌جمهور بر سیاست دولت اثر بگذارند؟ قرار گرفتن این ماجراها در کنار یکدیگر به خواننده امکان می‌دهد نقش روابط شخصی را در عملکرد نهادهای رسمی دنبال کند.
شکست ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ نیز در این روایت معنای تازه‌ای پیدا می‌کند. به روایت نویسندگان، خود ترامپ معتقد بود که اگر در آن انتخابات شکست نخورده بود، هنگام بازگشت به قدرت دست بازتری پیدا نمی‌کرد. این برداشت، پرسشی را در سراسر کتاب زنده نگه می‌دارد: ترامپ از موانعی که در دور نخست بر سر راهش قرار گرفت چه آموخت و در دور دوم چگونه کوشید آن موانع را کنار بزند؟ اهمیت این پرسش در پیامد آن برای نهاد ریاست‌جمهوری است. اگر یک رئیس‌جمهور بتواند شیوۀ اعمال قدرت را تغییر دهد، بخشی از آن تغییر ممکن است پس از پایان دورۀ او نیز باقی بماند.
چرا بخش ایران برای ما خواندنی است؟
ایران در دو نقطۀ مهم کتاب به‌طور مستقیم در کانون روایت قرار می‌گیرد. فصل هجدهم، «شکست دیپلماسی و حمله به ایران»، خواننده را به مقطعی می‌برد که مذاکره و اقدام نظامی در برابر یکدیگر قرار می‌گیرند. فصل سی‌وسوم، «رژیم چنج در ایران»، آخرین فصل کتاب پیش از سخن پایانی است. برای خوانندۀ ایرانی، روایت چهل روز پایانی این چهارده ماه به‌ویژه خواندنی است؛ زیرا تصمیم‌های مربوط به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران را از منظر کسانی دنبال می‌کند که در واشینگتن در شکل‌گیری آن‌ها نقش داشتند.
یکی از پرسش‌های جذاب این بخش این است که چگونه امکان مذاکره و احتمال جنگ هم‌زمان در محاسبات واشینگتن حضور داشتند؟ خواننده در خبرهای روز معمولاً پیشنهادها، ضرب‌الاجل‌ها و موضع‌گیری‌ها را جداگانه می‌بیند. کنار هم گذاشتن آن‌ها فرصتی می‌دهد تا بپرسد هر پیشنهاد قرار بود چه مسئله‌ای را حل کند، طرف‌های درگیر چرا آن را متفاوت می‌فهمیدند و تصمیم‌گیران آمریکایی چه تصوری از واکنش ایران داشتند. ارزش این زاویۀ دید برای ما در شناختن بخشی از ماجراست که کمتر در دسترس است: اینکه مقام‌های آمریکایی بر پایۀ چه برداشت‌هایی تصمیم می‌گرفتند و کدام گزینه‌ها در حلقۀ نزدیک به رئیس‌جمهور جدی گرفته می‌شدند.
عنوان کتاب در اینجا دو معنای مرتبط پیدا می‌کند. «رژیم چنج» در بحث سیاست خارجی به تغییر حکومت اشاره دارد؛ همان معنایی که در عنوان فصل پایانی برجسته می‌شود. در سطحی دیگر، می‌توان آن را اشاره‌ای به تغییر شیوۀ حکومت‌کردن در خود آمریکا خواند. همین پیوند به کتاب انسجام می‌دهد: برای فهم تصمیم واشینگتن دربارۀ جنگ و صلح، باید دید قدرت در داخل دولت آمریکا چگونه اعمال می‌شود و چه کسانی می‌توانند مسیر یک تصمیم را عوض کنند.

از هیاهوی خبر تا سازوکار قدرت
یکی از امتیازهای نسخۀ فارسی، بخش آغازین «چه کسی چه کسی است؟» است که ۴۲ چهره را معرفی می‌کند. خواننده برای دنبال کردن ماجراها لازم نیست از پیش همۀ مقام‌ها، مشاوران و چهره‌های رسانه‌ای را بشناسد. این راهنما کمک می‌کند هنگام روبه‌رو شدن با نامی ناآشنا، جایگاه آن فرد را در شبکۀ قدرت تشخیص دهد و بفهمد چرا حضورش در یک جلسه یا نقشش در یک اختلاف اهمیت دارد.
استقبال از کتاب نیز چشمگیر بود. به اعلام ناشر انگلیسی، فروش هفتۀ نخست در آمریکا، با احتساب پیش‌خریدها و قالب‌های چاپی، الکترونیکی و صوتی، از ۳۰۰ هزار نسخه گذشت. کتاب همچنین به صدر فهرست پرفروش‌های نیویورک‌تایمز رسید.
«رژیم چنج» با ترجمۀ زهرا عبدالمحمدی در سال ۱۴۰۵ از سوی نشر روزنه منتشر شده است. خواننده‌ای که کتاب را برای فهم پشت پردۀ تصمیم‌های آمریکا دربارۀ ایران به دست می‌گیرد، در فصل‌های مربوط به ساختار قدرت در واشینگتن نیز سرنخ‌های مهمی پیدا می‌کند. زیرا پرسشی که از نخستین فصل‌ها تا روایت جنگ امتداد می‌یابد، در نهایت یکی است: وقتی تصمیمی با چنین پیامدهایی گرفته می‌شود، چه کسی واقعاً در گرفتن آن سهم دارد؟
شما مخاطبان سردبیر پرس می‌توانید این کتاب را از وبسایت نشر روزنه با تخفیف ویژه خریداری نمایید.

۵۹۲۴۴