حرم مطهر رضوی؛ قلب تپنده دیپلماسی فرهنگی، دینی و انقلابی جهان تشیع

سردبیر پرس/خراسان رضوی معاون تبلیغات اسلامی حرم مطهر رضوی، حرم علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) را یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های فرهنگی، دینی و مذهبی جهان تشیع و عالم اسلام معرفی کرد و گفت: امروز حرم مطهر رضوی، فراتر از یک مکان زیارتی، به میدانی اثرگذار در تبیین معارف اهل‌بیت(ع)، پاسخ به نیازهای معرفتی زائران و تحقق دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران‌ تبدیل شده است.

 حجت‌الاسلام والمسلمین حسین شریعتی‌نژاد، با اشاره به پیشینه تاریخی فعالیت‌های فرهنگی در حرم مطهر رضوی، گفت: از دیرباز، قرائت دعاها، برگزاری محافل معنوی و ارائه محتوای دینی، جزیی جدایی‌ناپذیر از سنت‌های حرم مطهر بوده است، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با توسعه چشمگیر فضاهای حرم و افزایش حضور میلیونی زائران، این نقش فرهنگی و تبلیغی به شکل گسترده‌تر، عمیق‌تر و سازمان‌یافته‌تری، دنبال شده است.
حرم مطهر، پاسخگوی انتظار معرفتی زائران در کنار زیارت
وی با بیان اینکه زائران حضرت رضا(ع) انتظار دارند در کنار زیارت، از فضای معرفتی و محتوای فرهنگی حرم مطهر نیز بهره‌مند شوند، افزود: حضور پرشمار مردم در مناسبت‌هایی مانند مراسم تحویل سال، شب‌های قدر، دعای عرفه، دعای کمیل، دهه کرامت و دهه آخر صفر، نشان‌دهنده آن است که حرم مطهر یکی از اصلی‌ترین مقاصد فرهنگی و معنوی کشور در رویدادهای بزرگ دینی و ملی است.
معاون تبلیغات اسلامی حرم مطهر رضوی تصریح کرد: این رسالت سنگین بر عهده معاونت تبلیغات اسلامی است، از برگزاری نمازهای جماعت، مراسم قبل و بعد از نماز، محافل دعا و قرآن گرفته تا راه‌اندازی جایگاه‌های پاسخگویی به سؤالات دینی، تولید و توزیع محصولات فرهنگی متنوع برای گروه‌های سنی مختلف و ارائه برنامه‌های موضوعی متناسب با نیازهای روز جامعه برخی از این برنامه‌ها است.
توجه ویژه به خانواده، کودک، نوجوان و گروه‌های هدف تخصصی
شریعتی‌نژاد، با تأکید بر محوریت نهاد خانواده در برنامه‌های فرهنگی حرم مطهر گفت: عمده زائران حضرت رضا(ع) به ‌صورت خانوادگی به این بارگاه منور مشرف می‌شوند و انتظار دارند برای کودکان، نوجوانان و خانواده‌هایشان برنامه‌های متناسب و اثربخش ارائه شود. بر همین اساس، تقویت نهاد خانواده همواره در اولویت برنامه‌های ما، قرار داشته است.
زیارت خاندانی؛ برنامه‌ای نوآورانه
وی زیارت خاندانی را یکی از برنامه‌های نوآورانه دانست و افزود: خانواده‌هایی با بیش از ۵۰ عضو، با محوریت بزرگ خاندان، به حرم مطهر دعوت می‌شوند و در قالب یک زیارت جمعی، مورد تکریم قرار می‌گیرند و در قالب این رویداد برنامه‌های فرهنگی و مسابقات ویژه کودکان گرفته تا تقدیر از نخبگان خانوادگی و ثبت عکس یادگاری در صحن‌های حرم مطهر، برنامه‌ریزی شده است.
رکورد بی‌سابقه عقد ازدواج در رواق شیخ طوسی
معاون تبلیغات اسلامی حرم مطهر رضوی، با اشاره به توسعه چشمگیر مراسم عقد ازدواج در رواق شیخ طوسی که مختص رواق عقد پیش‌بینی شده است، گفت: در سال جاری، بیش از ۲۱ هزار مراسم عقد ازدواج در این رواق برگزار شده که حرم مطهر رضوی را به رکورددار برگزاری عقد ازدواج در کشور، تبدیل کرده است.
وی افزود: در همین راستا، برنامه‌های تکریمی برای زوج‌هایی که آغاز زندگی مشترک خود را از حرم مطهر شروع کرده‌اند، همچنین برای خانواده‌هایی که در سال‌های اخیر صاحب فرزند شده‌اند، طراحی و اجرا شده است.
شریعتی‌نژاد با اشاره به راه‌اندازی خدمات متنوع برای مادران و کودکان، بیان کرد: اختصاص اتاق‌های مادر و کودک، امکان قرائت اذان در گوش نوزادان و ارائه خدمات مشاوره‌ای خانواده، بخشی از توجه حرم مطهر به نهاد خانواده است.
وی راه‌اندازی شربتخانه کودک را ابتکاری جدید عنوان کرد و گفت: این فضا با هدف مشارکت کودکان در خدمت‌رسانی به زائران و بدون خطرات محیط چایخانه‌های بزرگسالان، طراحی شده است.
خدمات ویژه به توان‌یابان و زائران خاص
معاون تبلیغات اسلامی حرم مطهر رضوی با اشاره به تدارک برنامه‌های ویژه برای ناشنوایان، کم‌بینایان، توان‌یابان و زائران اولی‌ها، اظهار کرد: حرم مطهر با فراهم‌سازی تسهیلات ویژه، تلاش کرده زیارت را برای همه اقشار جامعه تسهیل کند.
چشم‌انداز آینده و نگاهی به تولیدات جدید
شریعتی‌نژاد در تشریح چشم‌انداز آینده در بخش تولیدات، گفت: از آغاز سال تا میلاد حضرت رضا(ع)، تولید محتوا با محور زیارت امین‌الله و معرفی امام رضا(ع) به‌عنوان «مجاهد دائمی خستگی‌ناپذیر»، در دستور کار قرار دارد. رونمایی از نرم‌افزار «دستیار زیارت»، ویژه نوجوانان، توسعه برنامه‌های بین‌المللی برای آزادی‌خواهان جهان، برگزاری «منبر فضائل امیرالمؤمنین(ع)» و تمرکز ویژه بر موضوع جمعیت و فرزندآوری در سال ۱۴۰۵، نیز در دستور کار قرار دارد.
وی تأکید کرد: هدف نهایی همه این برنامه‌ها، تحقق «زیارت متعالی» و ارتقای ماندگاری اثر معنوی و معرفتی زیارت حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) در زندگی زائران است.
افتتاح رواق نوجوان در سال ۱۴۰۵
معاون تبلیغات اسلامی حرم مطهر رضوی  از افتتاح رواق نوجوان در سال ۱۴۰۵ به‌عنوان پایگاه مرکزی فعالیت‌های نوجوانان خبر داد و گفت: برنامه‌هایی همچون «نیم‌روز در بهشت»، اعتکاف نوجوانانه، بیتوته‌های زیارتی، پایگاه‌های مستقل دخترانه و پسرانه «ریحانه» و طراحی خدمت نوجوان در حرم مطهر، با هدف ارتباط عمیق‌تر این قشر با ساحت قدسی حضرت رضا(ع)، اجرا شده است.
ارتباط فعال حرم مطهر با دانشگاه و نخبگان
شریعتی‌نژاد با اشاره به تقویت ارتباط حرم مطهر رضوی با جامعه دانشگاهی، بیان کرد: برای نخستین بار، دفاع از پایان‌نامه‌های مقطع دکتری در دارالقرآن حرم مطهر برگزار شد که نمادی از پیوند حوزه معرفت دینی و علم دانشگاهی است. همچنین برگزاری جشن‌های ازدواج دانشجویی، دیدار اساتید و نخبگان با علما و اجرای برنامه‌های مشترک با نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، از دیگر اقدامات این حوزه است.
حرم مطهر، میدان بزرگ دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران
وی با اشاره به حضور سالانه زائران غیرایرانی از بیش از ۴۲ ملیت، گفت: مدیریت زائران غیرایرانی که ذیل معاونت تبلیغات فعالیت می‌کند، مأموریت ارائه برنامه و محتوای فرهنگی به زائران عرب‌زبان، اردوزبان، آذری‌زبان و سایر ملیت‌ها را بر عهده دارد. حرم مطهر حضرت رضا(ع) مهم‌ترین میدان دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران است، جایی که زائران غیرایرانی با معارف شیعه، آرمان‌های انقلاب اسلامی و فرهنگ مقاومت آشنا می‌شوند.
سال ۱۴۰۴، سال تحول محتوایی و اوج برنامه‌های قرآنی
معاون تبلیغات اسلامی حرم مطهر رضوی  با اشاره به تفاوت‌های اجتماعی و سیاسی سال ۱۴۰۴ در مقایسه با سال‌های گذشته، گفت: تحولات بزرگ منطقه‌ای و جهانی، به‌ویژه در جبهه مقاومت، بر محتوای برنامه‌های حرم مطهر نیز اثرگذار بود.
شریعتی‌نژاد، شعار محوری برنامه‌های فرهنگی حرم مطهر در سال ۱۴۰۴ را «ایرانِ امام رضا(ع)، متحد، مقتدر و پیروز» عنوان کرد و افزود: در ماه مبارک رمضان که با عید نوروز و شب‌های قدر مقارن شده بود، شاهد اوج برنامه‌های قرآنی حرم مطهر بودیم، به‌گونه‌ای که روزانه حدود هشت محفل ترتیل قرآن برگزار و به ‌صورت گسترده از رسانه‌ها پخش می‌شد.
حضور کم‌نظیر کودکان قرآنی در صحن پیامبر اعظم(ص)
وی حضور حدود ۲۰۰۰ کودک قرآنی از مجموعه مهدالرضا(ع) در شعبات مختلف در صحن پیامبر اعظم(ص) را به‌عنوان یکی از جلوه‌های چشم‌نواز برنامه‌های قرآنی دانست و گفت: این حلقه‌های قرآنی، یکی از ماندگارترین تصاویر قرآنی ماه رمضان امسال، بود.
دهه کرامت، تمرکز بر جهاد، شهادت و مقاومت
معاون تبلیغات اسلامی حرم مطهر رضوی با بیان اینکه دهه کرامت امسال متفاوت‌تر از سال‌های گذشته بود، خاطرنشان کرد: افتتاح حسینیه شهدا، حضور خانواده‌های معظم شهدا، بزرگداشت شهدای جبهه مقاومت و حمایت بی‌نظیر زائران از رزمندگان اسلام، از شاخصه‌های دهه کرامت امسال بود. همچنین، اهدای طلا و کمک‌های مردمی زائران از کشورهای مختلف، حرم مطهر رضوی را به یکی از پایگاه‌های پشتیبانی جبهه مقاومت، تبدیل کرد.
شریعتی‌نژاد با اشاره به برگزاری باشکوه حسینیه حرم در ماه محرم، بیان کرد: هیئات مذهبی از بیش از ۲۴ استان کشور با آیین‌ها و سبک‌های متنوع عزاداری در حرم مطهر حضور یافتند و جلوه‌ای از وحدت اقوام ایرانی در عزای سیدالشهدا(ع) را، به نمایش گذاشتند.
وی دهه آخر صفر را یکی از بی‌نظیرترین دوره‌های حضور هیئات مذهبی در حرم مطهر دانست و افزود: اجرای برنامه‌های شاخص، ازجمله عزاداری حاج محمود کریمی و برگزاری مراسم چهلم شهدای جنگ ۱۲ روزه، از نقاط اوج این ایام بود.
حضور تشکل‌های فرهنگی در موکب فرهنگی امام رضا(ع)
معاون تبلیغات اسلامی حرم مطهر رضوی موکب فرهنگی امام رضا(ع) را به‌عنوان یکی از رویدادهای نوآورانه دهه آخر صفر سال جاری دانست و گفت: تشکل‌های فرهنگی، جوانان و فعالان اجتماعی در حوزه‌هایی مانند کتاب، بانوان، حجاب، دستاوردهای انقلاب اسلامی و مسائل اجتماعی، در این موکب حضور فعال داشتند.
رکورد توزیع محصولات فرهنگی و ترویج کتاب‌خوانی
به گزارش سردبیر پرس به نقل از روابط عمومی آستان قدس رضوی در دوازدهم بهمن‌ماه، شریعتی‌نژاد با تأکید بر رویکرد جدید حرم مطهر در ترویج کتاب‌خوانی، خاطرنشان کرد: در سال ۱۴۰۴ بیش از یک میلیون محصول فرهنگی به زائران ارائه شد و صف‌های طولانی برای دریافت محصولات فرهنگی، شکل گرفت.
وی از توسعه ایستگاه‌های مطالعه، امانت کتاب، خوانش جمعی کتاب، معرفی کتاب از تریبون‌های حرم و فروش کتاب با تخفیف ویژه در مناسبت‌های مختلف سال خبر داد و افزود: استقبال زائران از برنامه‌های کتاب‌محور، نشان‌دهنده اثربخشی این رویکرد است.
انتهای پیام