عبدالمجید ارفعی متون ایران باستان را رمزگشایی کرد

علی دارابی، قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و معاون میراث فرهنگی کشور، در پیامی ضایعه درگذشت استاد عبدالمجید ارفعی را به جامعه فرهنگی کشور تسلیت گفت.

به گزارش سردبیر پرس، عبدالمجید ارفعی، عیلام‌شناس برجسته و استاد زبان‌های باستانی به‌ویژه اکدی، عیلامی، سومری، اوستایی و پهلوی، ششم اسفندماه ۱۴۰۴ درگذشت.  سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی با صدور پیامی این ضایعه را به جامعه علمی و فرهنگی کشور تسلیت گفت و تاکید کرد: نام و میراث علمی استاد ارفعی در حافظه تمدنی ایران ماندگار خواهد ماند.
در متن پیام سیدرضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آمده است: «درگذشت اندوه‌بار استاد فرهیخته و ایران‌شناس نامدار، زنده‌یاد دکتر عبدالمجید ارفعی، موجب تألم و تأثر عمیق جامعه علمی، فرهنگی و دوستداران میراث تمدنی ایران شد.
آن فقید سعید، با سال‌ها مجاهدت علمی، تتبع روشمند و پژوهش‌های بنیادین در حوزه مطالعات تاریخی و فرهنگی، به‌ویژه در عرصه شناخت و تبیین پیشینه هویتی و تاریخی ایران‌زمین، نقشی تعیین‌کننده در تعمیق آگاهی عمومی و ارتقای سرمایه نمادین دانش ایران‌شناسی ایفا کرد. آثار و تحقیقات ایشان، به‌ مثابه اسنادی معتبر و مرجع، سهمی ماندگار در بازخوانی لایه‌های تمدنی ایران و تحکیم پیوند نسل امروز با ریشه‌های کهن فرهنگی این سرزمین دارد.
بی‌تردید، فقدان این چهره برجسته علمی، ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر برای جامعه پژوهشی کشور و حوزه مطالعات میراث‌فرهنگی است؛ لیکن میراث فکری و دستاوردهای علمی وی همچنان چراغ راه محققان، دانشجویان و علاقه‌مندان به تاریخ و تمدن ایران خواهد بود و نام نیک او در سپهر فرهنگ و دانش این مرز و بوم جاودانه خواهد ماند.
اینجانب ضمن ابراز همدردی، این ضایعه تأسف‌بار را به خانواده گرامی آن مرحوم، جامعه علمی و فرهنگی کشور و عموم ارادتمندان تسلیت عرض کرده و از درگاه خداوند متعال برای آن فقید سعید، رحمت و مغفرت واسعه الهی و برای بازماندگان صبر و اجر مسئلت می‌کنم.»
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در پیامی این چنین تسلیت گفت: «درگذشت استاد عبدالمجید ارفعی، پژوهشگر برجسته زبان‌های باستانی اکدی و ایلامی و از واپسین مترجمان خط میخی ایلامی در جهان، ضایعه‌ای سنگین برای جامعه علمی و میراث‌پژوهی کشور است.
استاد ارفعی از دانشمندانی بود که دانش تخصصی او صرفاً در چارچوب آموزش و پژوهش محدود نماند، بلکه به صیانت و بازخوانی بخشی از کهن‌ترین لایه‌های هویت تاریخی ایران انجامید.
سال‌ها تحقیق، ترجمه و تتبع در متون باستانی، جایگاه او را در میان ایران‌شناسان و زبان‌شناسان تاریخی تثبیت کرد و نامش را با احیای متون ایلامی و تداوم دانش خوانش خط میخی در ایران پیوند زد.
اینجانب این فقدان را به جامعه علمی کشور، پژوهشگران حوزه ایران باستان، شاگردان و خانواده محترم ایشان تسلیت می‌گویم و از درگاه خداوند متعال برای آن استاد فرهیخته، رحمت و آرامش ابدی و برای بازماندگان، صبر و بردباری خواستارم.»
دکتر علی اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی نیز با صدور پیامی درگذشت ایران‌پژوه برجسته، استاد عبدالمجید ارفعی را تسلیت گفت.
در پیام تسلیت صالحی آمده است: «درگذشت استاد فرهیخته و ایران‌پژوه برجسته، زنده‌یاد عبدالمجید ارفعی، اندوهی عمیق برای جامعه علمی و فرهنگی کشور رقم زد؛ اندوهی که تنها از فقدان یک استاد  نیست، بلکه از خاموشی یکی از واپسین پاسداران زبان‌ها و میراث مکتوب باستانی این سرزمین حکایت دارد.
آن بزرگ‌مرد دانش، عمر گرانمایه خویش را وقف خواندن، فهمیدن و فهماندن صدای نیاکان این خاک کرد. سال‌ها پژوهش خستگی‌ناپذیر در حوزه زبان‌های اکدی و ایلامی و تلاش برای گشودن راز کتیبه‌ها و گل‌نوشته‌های کهن، نام او را به عنوان یکی از ستون‌های استوار ایران‌شناسی در روزگار ما ثبت کرد. ترجمه استوانه کوروش و دیگر متون باستانی، تنها یک کار علمی نبود؛ پلی بود میان امروز ما و حافظه تاریخی چند هزار ساله ایران‌زمین.
استاد ارفعی نه‌تنها پژوهشگری کم‌نظیر، که آموزگاری دلسوز و فروتن بود؛ انسانی که دانش را امانتی ملی می‌دانست و آن را بی‌دریغ در اختیار شاگردان و علاقه‌مندان قرار می‌داد.
حضور او یادآور این حقیقت بود که هویت یک ملت، در گرو پاسداشت زبان، تاریخ و اسناد مکتوب آن است.
فقدان چنین چهره‌ای، خلأیی بزرگ در سپهر علمی کشور برجای می‌گذارد، اما آثار، ترجمه‌ها و شاگردانی که پرورش داد، همچنان چراغ راه آیندگان خواهد بود. بی‌تردید نام و یاد او در حافظه فرهنگی ایران باقی خواهد ماند و تلاش‌هایش در پاسداری از میراث باستانی این سرزمین، ماندگار خواهد بود.
اینجانب این ضایعه دردناک را به جامعه دانشگاهی و پژوهشی کشور، ایران‌شناسان،   ایران دوستان، شاگردان و دوستداران آن استاد فقید و به همه ایرانیان دلبسته به تاریخ و تمدن این سرزمین تسلیت عرض می‌کنم.
روحش شاد، یادش گرامی و راهش پررهرو باد.»
علی دارابی، قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و معاون میراث فرهنگی نیز در پیام تسلیتی گفت: «درگذشت استاد فرهیخته و پژوهشگر نام‌آور، جناب آقای دکتر عبدالمجید ارفعی، موجب تأثر و اندوه عمیق جامعه علمی، فرهنگی و دوستداران میراث تمدنی ایران شد.
این چهره ماندگار عرصه ایران‌شناسی و ایلام‌شناسی، با سال‌ها تلاش خستگی‌ناپذیر در حوزه رمزگشایی و تبیین متون باستانی، نقشی بی‌بدیل در شناساندن ابعاد درخشان تاریخ و تمدن کهن ایران ایفا کرد.
تجلیل از مقام علمی و فرهنگی آن مرحوم در سومین دوره «چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی» که به همت معاونت میراث فرهنگی کشور برگزار شد، گواهی روشن بر جایگاه رفیع و نقش اثرگذار ایشان در پاسداشت و اعتلای میراث فرهنگی و تمدنی ایران بود؛ نکوداشتی که امروز بیش از پیش ارزش و اهمیت خدمات صادقانه و ماندگار آن استاد فقید را یادآور می‌شود.
فقدان این دانشمند وارسته، ضایعه‌ای بزرگ برای جامعه علمی کشور و همه علاقه‌مندان به فرهنگ و تمدن ایرانی است. اینجانب ضمن ابراز همدردی، این مصیبت را به خانواده مکرم، شاگردان و همکاران ایشان و عموم پژوهشگران عرصه میراث فرهنگی تسلیت عرض نموده، از درگاه خداوند متعال برای آن فقید سعید، رحمت واسعه الهی مسئلت دارم.»
کاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی نیز پیام تسلیتی صادر کرد که در متن آن آمده است: «فقدان ایلام‌شناس برجسته و استاد بی‌همانند فرهنگ و زبان‌های باستانی و مترجم خطّ میخیِ ایلامی، جناب آقای دکتر عبدالمجید ارفعی مایۀ تأسّف و اندوه بی‌پایان شد.
ترجمۀ «گل‌نبشته‌های باروی تخت‌جمشید» در قالب کتاب‌ سه‌جلدی در سال ۱۳۸۷ و نیز «فرمان کوروش بزرگ» در سال ۱۳۸۹ که از سوی انتشارات مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد، یکی از فراوان‌خدمات این ایران‌شناس فقید به میهن‌ ماست.
اینجانب درگذشت استاد ارفعی را به خانواده، دوستان، شاگردان و جامعۀ باستان‌پژوهی و زبان‌شناسی ایران تسلیت می‌گویم و آرامش روان‌ او را از درگاه پروردگار مسئلت می‌کنم.»
جبرئیل نوکنده، رئیس کل موزه ملی ایران، نیز درگذشت عبدالمجید ارفعی، عیلام‌شناس و پژوهشگر برجسته زبان‌های باستانی عیلامی و اکدی را به جامعه علمی و دوستداران میراث فرهنگی ایران تسلیت گفت.  
او همچنین از جایگاه ویژه استاد ارفعی در میان مترجمان خط میخی ایلامی جهان یاد کرد که بخشی از گل‌نبشته‌های باروی تخت‌جمشید با تلاش و دقت علمی او بازخوانی و ترجمه شده است.
در متنی که موزه ملی ایران به این مناسبت منتشر کرده، آمده است: «دکتر عبدالمجید ارفعی در ۹ شهریور ماه ۱۳۱۸، در گنوی بندرعباس، (از خانواده‌ای با اصالت اَوَزی) چشم به جهان گشود. او پس از طی تحصیلات ابتدایی و متوسطه، موفق به دریافت درجه کارشناسی زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران شد. سپس، با سفر به آمریکا در سال ۱۳۴۴، در مؤسسه مطالعات فرهنگ‌های باستان دانشگاه شیکاگو (مؤسسه شرق‌شناسی سابق) زیر نظر پروفسور ریچارد هلک به فراگیری زبان‌های ایلامی و اکدی پرداخت و مطالعات خود را بر روی گل‌نبشته‌های تخت‌جمشید که برای مطالعه نزد دانشگاه شیکاگو به امانت سپرده شده بود، متمرکز ساخت. از مهم‌ترین اقدامات دکتر ارفعی می‌توان به پایه‌گذاری تالار کتیبه‌ها (۱۳۷۷ تا ۱۳۸۲) در موزه ملی ایران و تلاش وی در بازگرداندن کتیبه‌های تخت جمشید از دانشگاه شیکاگو به ایران اشاره کرد.
از میان مهمترین تألیفات استاد ارفعی می‌توان کتاب فرمان کوروش بزرگ (مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۹) و مجموعه چهار جلدی گل‌نبشته‌های باروی تخت جمشید (مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۷) را برشمرد. جلد دوم کتاب «گل‌نبشته‌های باروی تخت‌جمشید» در بیست‌وهفتمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۸۸، در حوزه زبان‌های باستانی به عنوان اثر برتر شناخته شد.
استاد دکتر عبدالمجید ارفعی، در ۶ اسفند ماه ۱۴۰۴، دیده از جهان فروبست.
یادش گرامی و میراث علمی‌اش ماندگار»
کمیته ملی موزه‌ها (ایکوم ایران) نیز با این شعر «هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق/ ثبت است بر جریده عالم دوام ما» درگذشت این چهره ماندگار میراث فرهنگی را به خانواده و اهالی میراث فرهنگی تسلیت گفت و تاکید کرد که «بی‌شک خدمات علمی و تلاش‌های دلسوزانه آن فرهیخته دلباخته ایران، بر لوح وجود این سرزمین جاویدان خواهد ماند.»
 فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز در پیامی که برای درگذشت دکتر عبدالمجید ارفعی، ‌ منتشر کرد، نوشت: «استاد ارفعی با چیرگی بر زبان و خط عیلامی و ترجمهٔ آثار بازمانده از دورهٔ هخامنشیان به شناخت ما از آن روزگار کمکی شایان توجه کرد.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تجلیل از خدمات علمی ارزشمند دکتر عبدالمجید ارفعی، درگذشت این استاد فرهیخته را به خانوادهٔ ارجمند و دوستان و شاگردانش تسلیت می‌گوید و از درگاه پروردگار مهربان برای آن استاد فقید آمرزش و آرامش روان آرزو می‌کند.»
این خبر به‌روز رسانی شده است.
انتهای پیام