حمل‌ و نقل عمومی یا کالای لوکس؟

قطار سنندج تهران از ریل عدالت خارج شد

راه‌آهن قرار بود وسیله سفر اقشار کم‌ درآمد، بیماران و دانشجویان باشد، نه خدمتی لوکس برای عده‌ای خاص. افزایش بیسابقه بهای بلیت قطار سنندج–تهران و گرانی پیاپی بلیت اتوبوس، حمل‌ و نقل عمومی را از دسترس عامه مردم خارج کرده است.

✍️ امید استادنوروزی

سالها مردم کردستان چشم‌ انتظار شنیدن سوت قطار بودند. وعده داده می‌ شد که راه‌آهن، توسعه را به استان می‌ آورد، هزینه سفر را کاهش میدهد و بیماران، دانشجویان، کارگران و خانواده‌های کم‌ درآمد میتوانند با آسودگی بیشتری به پایتخت سفر کنند. اما امروز این پرسش جدی مطرح است: اگر اقشار ضعیف توان خرید بلیت قطار را نداشته باشند، راه‌آهن برای چه کسانی افتتاح شد؟

بهای بلیت قطار مسیر سنندج ـ تهران که تا چندی پیش ۵۴۵ هزار تومان بود، اکنون به یک میلیون و ۸۰۷ هزار و ۸۵۰ تومان رسیده است، افزایشی چند صد درصدی که هیچ تناسبی با سطح درآمد مردم کردستان ندارد. همزمان، بلیت اتوبوس نیز ابتدا از ۶۰۰ هزار تومان به ۷۵۰ هزار تومان و تنها دو ماه بعد به حدود ۹۰۷ هزار تومان افزایش یافت. این افزایشهای پیاپی، حمل‌ و نقل عمومی را از یک خدمت عمومی به کالایی گران‌ قیمت تبدیل کرده است.

باید پذیرفت که بیشتر مسافران این مسیر نه گردشگران و نه ثروتمندان، بلکه بیمارانی هستند که برای درمان راهی تهران میشوند، دانشجویانی که در دانشگاه‌های پایتخت تحصیل میکنند، کارگران، کارمندان و خانواده‌ هایی که برای انجام امور ضروری ناچار به سفر هستند. این افراد امکان خرید خودروی شخصی یا استفاده از پروازهای هوایی را ندارند و تنها تکیه‌ گاه آنان قطار و اتوبوس است.

تناقض تلخ آنجاست که با حدود ۲۰۰ هزار تومان هزینه بنزین پنج هزار تومانی، یک خودروی چهار نفر میتوانند مسیر سنندج تا تهران را طی کنند، اما کسی که خودرو ندارد و ناچار به استفاده از حمل‌ و نقل عمومی است، باید چندین برابر این مبلغ را برای تهیه بلیت بپردازد. یعنی سیاست قیمت‌ گذاری امروز، عملاً دارندگان خودرو را منتفع و اقشار محروم را مجازات میکند.

راه‌آهن قرار بود نماد عدالت، توسعه و کاهش فاصله مناطق محروم با مرکز کشور باشد، نه اینکه خود به نمادی از نابرابری تبدیل شود. اگر بیمار، دانشجو و کارگر نتوانند از قطار استفاده کنند، باید با صراحت گفت که راه‌آهن نیز دیگر برای عامه مردم نیست.

کردستان همچنان با بیکاری، درآمد پایین و محرومیتهای تاریخی دست‌ و پنجه نرم میکند. در چنین شرایطی، افزایش افسار گسیخته هزینه حمل‌ و نقل عمومی نه‌ تنها فشار اقتصادی بر مردم را تشدید میکند، بلکه دسترسی آنان به خدمات درمانی، آموزشی و اداری را نیز محدودتر میسازد.

اکنون انتظار افکار عمومی از مسئولان وزارت راه، شرکت راه‌آهن و سازمان راهداری، شفاف‌ سازی درباره چرایی این افزایشهای سنگین و بازنگری فوری در نظام قیمت‌ گذاری است. حمل‌ و نقل عمومی باید ارزانترین و در دسترس ترین وسیله سفر برای مردم باشد، نه اینکه به خدمتی تبدیل شود که تنها افراد متمکن توان استفاده از آن را داشته باشند.

مردم کردستان امتیاز ویژه نمیخواهند، تنها میخواهند قطاری که سالها در انتظارش بودند، از ریل عدالت خارج نشود.