طاعون روسیه؛ اپیدمی جدید یا بازی سیاسی؟/ حمید سوری: تجربه کرونا درباره طاعون تکرار نشود؛ غربالگری مسافران ورودی از روسیه و آسیای مرکزی را جدی بگیرید

مظاهر گودرزی: مرگ یک کارمند ۲۸ ساله در مؤسسه تحقیقاتی مقابله با طاعون در منطقه سیبری روسیه احتمال شیوع طاعون ریوی را به موضوعی نگران‌کننده تبدیل کرده است؛ هرچند مقام‌های روسیه اعلام کرده‌اند که در بررسی‌های آزمایشگاهی هیچ عامل بیماری‌زای مرتبط با محل کار این زن شناسایی نشده و خطری از نظر شیوع بیماری در منطقه وجود ندارد. سازمان جهانی بهداشت نیز برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره این پرونده با روسیه در تماس است، اما تا زمان انتشار گزارش‌های ارسالی ابتلای این زن به طاعون به‌طور رسمی تأیید نشده است.
در ایران نیز مسئولان حوزه سلامت بر نبود گزارش رسمی و تأییدشده درباره بروز طاعون در روسیه تأکید کرده‌اند. محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده گفته است که جای نگرانی در ارتباط با طاعون وجود ندارد. همچنین قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت وزارت بهداشت، نیز اعلام کرده که ایران گزارشی رسمی از سازمان جهانی بهداشت یا مراجع ذی‌صلاح درباره این پرونده دریافت نکرده است. با این حال، انتشار گزارش‌های ضدونقیض درباره منشأ بیماری و احتمال تماس افراد با عامل طاعون، ضرورت اطلاع‌رسانی دقیق و آمادگی نظام سلامت را برجسته کرده است.

مسئله طاعون در روسیه سیاسی است؟
درهمین‌باره حمید سوری، متخصص اپیدمیولوژی، با تأکید بر اینکه نباید گزارش‌های مربوط به یک بیماری خطرناک را پیش از روشن شدن واقعیت نادیده گرفت بر ضرورت پایش مسافران ورودی، آمادگی مراکز درمانی و واکنش سریع تأکید می‌کند. به گفته او، هرچند خطر همه‌گیری گسترده طاعون در ارزیابی‌های موجود پایین عنوان شده، «حتی اگر احتمال خطر یک درصد باشد، باید آن را جدی گرفت» و تا زمان روشن شدن ابعاد ماجرا، آمادگی و شفافیت مسئولان اهمیت اساسی دارد.

حمید سوری: غربالگری مسافران ورودی به کشور به ویژه از کشور روسیه و کشورهای آسیای مرکزی را جدی بگیرند.

سوری به سردبیر پرس می‌گوید: «برخی می‌گویند موضوع طاعون در روسیه سیاسی است، واقعا هم ممکن است مسئله سیاسی باشد، ولی در اپیدمی‌های تهدید کننده مثل طاعون، فرض بر صحت ماجراست مگر خلافش ثابت شود. وزارت بهداشت لااقل با شفاف سازی و مستندات کافی باید بگوید که خطر این بیماری برای مردم کشورمان تا چه حدی است؟ چه مستنداتی برای سیاسی بودن موضوع در اختیار دارد؟ حتی اگر یک درصد هم ماجرا درست باشد، قبول این مقدار خطر برای مردم فاجعه ببار خواهد آورد، اگر به شما بگویند خطر سقوط هواپیما در کشور یک درصد است، آیا شما می پذیرید سوار هواپیما بشوید؟ یک درصد یعنی از هر ۱۰۰ هواپیما که در روز پرواز می کند، یکی سقوط می کند؟ این یعنی فاجعه. اپیدمی طاعون در قرن ۱۴ تا ۲۰۰ میلیون نفر از مردم جهان را کشت و حدود نیمی از جمعیت اروپا را به کام مرگ کشاند، صد البته که امروزه وضعیت مقابله با این بیماری بهبود یافته و ما منتظر فاجعه مشابه مرگ سیاه قرن ۱۴ نیستیم، ولی نمی‌توان تهدید کننده بودن اپیدمی را انکار کرد.»
این اپیدمیولوژیست ادامه می‌دهد: «مرز بین بیم و امید در اپیدمی‌ها بسیار باریک است. در این موارد ما نباید در جامعه التهاب کاذب ایجاد کنیم و با ترساندن مردم وضعیت را بدتر و کنترل آن را سخت‌تر کنیم و از طرفی حق نداریم امید کاذب ایجاد کرده و به ویژه مسئولان سلامت را نسبت به خطر بالقوه اپیدمی بی‌حس و بی‌تفاوت کنیم.»
نباید تجربه کرونا تکرار شود
سوری با اشاره به ضرورت آمادگی در برابر اپیدمی‌ها بیان می‌کند: «آمادگی و واکنش سریع بهداشت و درمان برای مقابله با طاعون ریوی بسیار مهم است تا بلای کووید ۱۹ که تا چند ماه پس از ورود و گسترش بیماری در کشور انکار می‌شد، بر سر مردم نیاید.؛ نگویند نگفتیم، آن زمان هر چه گفتیم گوش نکردند و سبک انگاشتند تا آنچه نباید بشود اتفاق افتاد و هزینه سنگین جانی و اقتصادی به مردم و کشور تحمیل شد، پیشنهاد می‌کنم همکاران محترم در وزارتخانه لااقل در مورد اقدامات صورت گرفته و در حال انجام در این مورد (طاعون) اطلاع رسانی کنند تا سوتفاهم نشود.»

سوری: فرصت شناسایی و درمان بیماری کوتاه است و احتمالا مرگ در مبتلایان بالا خواهد بود.

او ادامه می‌دهد: «متاسفانه خبرهای شفاف از روسیه در مورد بیماری گزارش نشده است و ممکن است خطر بالقوه اپیدمی و پاندمی بالاتر از آنچه فرض می‌شود باشد. بیماری با آنتی بیوتیک درست قابل درمان است ولی بدون درمان مناسب و بموقع میزان کشندگی تقریبا ۱۰۰ درصد است و مرگ می‌تواند بین یک تا ۳ روز رخ دهد. توانایی بیماری‌زایی این نوع طاعون هم بسیار بالا است، بنابراین نقش واکنش سریع در کنترل بیماری بسیار حیاتی است.»

غربالگری مسافران ورودی از روسیه و آسیای مرکزی جدی گرفته شود
این متخصص درباره ویژگی بیماری بیان می‌کند: «طاعون انواعی دارد که خطرناکترین نوع آن طاعون ریوی است. دوره نهفتگی بیماری کوتاه و بین ۱ تا ۳ روز است و پیشرفت سریع همراه با تب، سردرد، تنگی نفس، ضعف شدید و درد شدید قفسه سینه است. سازمان جهانی بهداشت این مورد را در سطح هشدار پایین برای روسیه و جهان تعریف کرده است. بیماری از طریق دراپلت و تنفس از شخصی به شخص دیگر و مستقیما منتقل می‌شود. نزدیکان بیمار و کارکنان بهداشتی درمانی در معرض خطر بالای ابتلا هستند. در حال حاضر هیچ واکسن کاملا تایید شده برای عموم مردم وجود ندارد و گاه برای افراد درمعرض خطر برخی واکسن‌ها که مراحل کارآزمایی را طی می کنند ممکن است استفاده شود.»
سوری می‌گوید: «علاوه بر بیماریابی و درمان سریع مبتلایان، ایزولاسیون مبتلایان با تهویه منفی، محدودیت شدید تماس و فاصله مناسب اجتماعی، استفاده از ماسک صورت مناسب، قرنطینه محل‌های بروز بیمازی، کنترل شدید سفر و تردد، مهم هستند. قویا توصیه می‌شود مسئولان بهداشتی کشور، غربالگری مسافران ورودی به کشور به ویژه از کشور روسیه و کشورهای آسیای مرکزی را جدی بگیرند، تیم‌های واکنش سریع فعال شوند، اتاق‌های قرنطینه در مرزهای ورودی درنظرگرفته شود، بیمارستان‌ها آمادگی داشته باشند و مردم برای پیشگیری و کنترل بیماری آموزش ببینند.»
این اپیدمیولوژیست ادامه می‌دهد: «گرچه سازمان جهانی بهداشت خطر رخداد یک پاندمی بزرگ و پیشرونده مانند کووید ۱۹ را پایین ارزیابی کرده ولی کشورهای همسایه از جمله ایران باید مسئله را بسیار جدی بگیرند تا بیماری کاملا کنترل شود. دوره پنهان کوتاه بیماری یک ویژگی دوپهلو برای جلوگیری از گسترش بیماری است یعنی علائم بیماری سریع پدیدار می‌شود و مبتلایان کمتر فرصت انتشار بیماری را پیدا می‌کنند ولی فرصت شناسایی و فرصت درمان بیماری کوتاه است و احتمالا مرگ در مبتلایان بالا خواهد بود، در این شرایط آمادگی نظام بهداشتی درمانی برای پیشگیری از گسترش بیماری و اپیدمی بسیار مهم است.»

۲۳۳۲۳۳